Historia
Zamek Louka po raz pierwszy pojawił się w przekazach pisanych w 1360 roku („Castrum Lucha”), kiedy to Procek z Lomnicy zapisał na nim wiano swej małżonki Hyzli. Jego budowa miała miejsce pod koniec XIII wieku lub na początku XIV stulecia, kiedy to na okolicznych ziemiach pojawił się ród Tasovców, przodków panów z Lomnicy. Być może fundatorem był ojciec Procka, Vznata II z Lomnicy, który pełnił funkcję najwyższego morawskiego hejtmana. Niewykluczone, że budowa zamku miała związek z ochroną nieodległych kopalń srebra w lesie Horničí.
W 1392 roku zamek znajdował się w posiadaniu Beneša, Čeněka i Vanka z Deblína i Lomnicy, poddanych margrabiego morawskiego Jodoka. Niedługo później bracia podzielili majątek, przy czym zamek Louka i jego przynależności przypadły Čeňkowi. W 1405 roku Procek z Kunštátu, członek lysickiej gałęzi tego możnego rodu, prowadził prywatną wojnę z Čeňkiem z Lomnicy, w trakcie której miał zbrojnie działać w okolicy zamku Louky. W przekazach pisemnych nie odnotowano jednak, czy budowla odniosła jakieś zniszczenia, ani jak konflikt się zakończył. Wiadomo jedynie, że Čeňek nie doczekał się spadkobiercy, dlatego w 1406 roku sprzedał dobra Louka (obejmujące zamek, trzy gospodarcze dwory pod nim, połowę miasta Olešnice, połowę Bohuňova wraz z wójtostwem, osady Dolní i Horní Poříčí) swojemu krewnemu Janowi z Lomnicy.
W 1416 roku od panów z Lomnicy zamek kupił Jan Ozor z Boskovic, którego potomkowie posiadali go do 1464 roku. Wówczas na krótko zamek powrócił do rodu z Lomnicy, w osobie niejakiego Bohuša. W 1480 roku właścicielem stał się Pertold z Tvorkova, który poślubił Kateřine z Lomnicy. Ich synowie Ondřej i Kryštof z Tvorkowa posiadali Louke do roku 1496, kiedy kupił ją Vilém z Pernštejna. Bogaci i posiadający wiele zamków Pernštejnowie nie mieszkali na zamku Louka, choć jeszcze na początku XVI wieku dokonali renowacji i modyfikacji budowli. Zgodnie z testamentem Viléma z 1521 roku zamek wciąż nadawał się do zamieszkania, ale gdy w 1560 roku sprzedawano majątek Louka Hanušowi Ferdinandowi z Hardeka, był już opisywany jako opuszczony.
Architektura
Zamek zbudowano na samotnie usytuowanym wzniesieniu, na nieregularnym planie zbliżonym do prostokąta o wymiarach 65 x 27 metrów, z wybrzuszeniem od strony północno – zachodniej. Skalistą płaszczyznę owego wybrzuszenia o wymiarach 16 x 13 metrów, umieszczoną w najwyższym punkcie wzgórza, zajmował budynek mieszkalny, prawdopodobnie o wieżowym charakterze. Jego obwarowania czyniły go samodzielnym dziełem obronnym. Od wschodu przystawiono do niego rodzaj przedbramia, zapewne mieszczącego również schody, konieczne do pokonania różnicy wysokości pomiędzy głównym dziedzińcem a budynkiem.
Przy północnej kurtynie murów obwodowych (o grubości 1,5 metra) usytuowano podłużny, czteroprzestrzenny budynek, który wykorzystywał wolne przestrzenie w skalistym podłożu do wyciosania w nich sklepionych kolebkowo piwnic. Po jego przeciwnej stronie znajdował się kolejny, krótszy budynek o dwóch pomieszczeniach w przyziemiu. Z jego narożnikiem stykała się cylindryczna wieża – bergfried o zewnętrznej średnicy około 7 metrów, która w dużej części występowała poza obwód murów obronnych. Jej funkcją było flankowanie bramy wjazdowej, zlokalizowanej po stronie południowo – wschodniej, gdzie prowadziła wąskim korytarzem na południe od dwuprzestrzennego budynku. Jako miejsce ostatecznej obrony, tradycyjnie kojarzonej z bergfriedami, bardziej nadawałby się jednak czworoboczny wieżowy pałac.
Zewnętrzną ochronę całego założenia zapewniał ziemny wał i szeroki rów suchej fosy o szerokości między 16 a 27 metrów, ponad którym przerzucono długi drewniany most. Wieżowy pałac od południa i zachodu posiadał jeszcze dodatkową fosę i wał. Bardzo rozbudowany był po stronie wschodniej system ochrony przedpola zamku i drogi dojazdowej, prawdopodobnie złożony z przedbramia dolnego i górnego oraz flankujących ich dwóch czworobocznych dzieł obronnych. Przebycie drogi do mostu nad główną fosą wymagałoby pokonania co najmniej dwóch zakrętów pod okiem obrońców z położonych wyżej murów. Alternatywnie brama mogła prowadzić od południowego – zachodu.
Stan obecny
Do dnia dzisiejszego z zamku zachowały się niewielkie fragmenty murów przyziemia oraz jedna ze sklepionych kolebkowo piwnic północnego budynku. Czytelne są także w terenie obwałowania ziemne. Wstęp na obszar gęsto porośniętych roślinnością ruin jest wolny. Dojście do nich możliwe jest z położonej na południu wsi Louka, albo od strony miasteczka Olešnice żółtym szlakiem turystycznym.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Jižní Morava, t. I, red. Z.Fiala, Praha 1981.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.
Večeřa J., Povrchový průzkum ruin hradu Louka u Olešnice, „Hláska. Zpravodaj klubu augusta sedláčka”, ročník XXX, č. 4, 2019.