Litoměřice – zamek

Historia

   Zamek zaczęto budować we wczesnych latach 20-tych XIII wieku na niewielkim wzniesieniu zajmowanym wcześniej przez gród z epoki pierwszych Przemyślidów. W okresie panowania Przemysła Ottokara II został on przeniesiony na północno – zachodnią stronę relokowanego także w innym miejscu miasta. Rozbudowę kontynuowano w czasach Wacława II i Jana Luksemburskiego, a zwłaszcza pod panowaniem Karola IV, który najwyraźniej mieszkał tutaj jako ostatni król czeski. Władcy temu przypisuje się wzniesienie północnego budynku mieszkalnego, usytuowanego poza pierwotnym obwodem obronnym oraz połączenie zamku z murami miejskimi, szybko rozwijającego się miasta.
   W okresie wojen husyckich zamek doznał zniszczeń i został opuszczony. Dopiero w 1499 roku król Władysław Jegiellończyk przekazał go miastu, które zaczęło wykorzystywać warownię jako obiekt gospodarczy. Oznaczało to spore przekształcenia zamku, dodatkowo powiększone przez pożar jaki wybuchł w 1655 roku. W XVIII wieku na terenie zamku założono browar, a większość pierwotnej zabudowy rozebrano. Pod koniec XIX wieku browar przeniesiono do nowych budynków, lecz pałac Karola IV nadal służył jako magazyn. Pogorszenie jego stanu nastąpiło zwłaszcza po 1945 roku, kiedy to uległ częściowemu spaleniu w latach 70-tych XX wieku. Jego gruntowną renowację przeprowadzono w latach 2007–2011.

Architektura

   Zamek Przemysła Ottokara II został wzniesiony w północno – zachodnim narożniku miasta, z którego obwarowaniami został połączony około połowy XIV wieku. Niezależność od miejskiej aglomeracji zapewniał mu pełen obwód murów obronnych na planie nieregularnego trapezu oraz otaczająca je fosa i ziemny wał. Narożniki zamku wzmocnione zostały wieżami: dwoma cylindrycznymi po stronie północnej o średnicy około 9-10 metrów i dwoma mniejszymi, czworobocznymi po stronie południowej. Wieże południowe nie wystawały poza obwód obronny, a w większości znajdowały się na terenie dziedzińca. Najwcześniejsza zabudowa mieszkalna być może została przystawiona na dziedzińcu do kurtyny zachodniej. W XIV wieku w okresie panowania Karola IV zbudowano wielki, prostokątny w planie budynek mieszkalny, prawdopodobnie usytuowany na miejscu wcześniejszej bramy wjazdowej.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego  z litomierzyckiego zamku zachował się XIV-wieczny pałac Karola IV wraz z fragmentami murów obronnych po stronie północnej i północno – zachodniej. Pomimo lat zaniedbań i wykorzystywania go na cele gospodarcze można w nim odnaleźć wiele pierwotnych detali architektonicznych: niektóre okna, portale, część sklepień (między innymi w dawnej kaplicy zamkowej). Obecnie mieści salę konferencyjną oraz muzeum poświęcone historii czeskiego winiarstwa.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Strona internetowa ohradech.eu, Litoměřice.