Litice – zamek

Historia

   Zamek w Liticach był jednym z najstarszych w regionie Pilzna, gdyż pierwsze, drewniane założenie zostało wzniesione prawdopodobnie na początku XIII wieku. Inicjatorami budowy był ród Drslaviców, urzędników zamku pilzneńskiego, z których pierwszy znany – Oldřich z Litic, pojawił się w źródłach pisanych w 1212 roku. Około połowy XIII wieku jego potomkowie rozpoczęli przebudowę zamku na budowlę murowaną.
   W pierwszej połowie XIV wieku, podczas panowania Jana Luksemburskiego, wybuchł w Czechach konflikt miedzy szlachtą pod wodzą Jindřicha z Lipy a monarchą. Wśród buntowników znaleźli się także panowie z Litic. W 1316 roku rebelia została stłumiona, a zamek Litice zdobyty przez wojska królewskie. Dopiero po zawarciu ugody w Domažlicach w 1318 roku Drslavicowie odzyskali Litice, choć musieli zapłacić królowi dużą sumę 2 tysięcy kop groszy.
   W drugiej połowie XIV wieku zamek dzierżyli synowie Racka z Litic, bracia Protiva, Puta, Rous i Racek. Około 1367 roku sprzedali oni warownię klasztorowi z Chotěšova, który posiadał w okolicy rozległe majątki. Mnichów nie interesowała sama warownia a jedynie podlegające jej ziemie i majątki, dlatego zamek zaczął od tamtego momentu popadać w zaniedbanie. Prawdopodobnie ostatecznie został opuszczony po okresie wojen husyckich.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na spłaszczonym szczycie wzgórza o wymiarach 40 x 30 metrów, zajmowanym pierwotnie przez wczesnośredniowieczne grodzisko, w zakolu strumienia wpadającego po zachodniej stronie wzniesienia do rzeki Radbuzy. Od strony wschodniej zabezpieczono go przekopem i ziemnym wałem, które oddzielały zamkowe wzgórze od położonego poniżej podzamcza. To ostatnie bronione było zdwojonym przekopem o kształcie litery L. Sucha fosa zabezpieczała zamek także od północy, natomiast od zachodu i południa ochronę pełniły wysokie skalne skarpy. Droga do zamku wiodła poprzez gospodarczą zabudowę podzamcza, a następnie od strony południowej przekraczała kurtynę muru zamku górnego (o 2 metrach grubości), chronioną przez cylindryczną wieżę o funkcji bergfriedu. Główny budynek mieszkalny usytuowano w zachodniej, najbezpieczniejszej części dziedzińca. Miał on dwa trakty i sześć pomieszczeń w przyziemiu. Po stronie północnej posiadał drugie skrzydło lub być może budynek o wieżowym charakterze z wystającą poza obwód niewielką czworoboczną wieżą. Być może pełniła ona rolę bramy, a drugi wjazd pochodził z czasów podzielenia zamku pomiędzy dwóch właścicieli. Od zachodu i południa zamek otaczał wąski parcham, którym wiodła droga do studni.

Stan obecny

   Zamek praktycznie nie zachował się do czasów współczesnych. Choć jeszcze w XIX wieku widoczne były większe partie ruin, do dziś zachowały się jedynie niewielkie relikty wschodniej kurtyny muru i wgłębienia w terenie po dawnej zabudowie. Czytelne są natomiast, dzięki braku roślinności, ziemne obwałowania i pozostałości fosy zamkowej. Wstęp na teren wzgórza jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.