Historia
Zamek został wzniesiony pod koniec XIV lub na początku XV wieku, być może przez szlachtę dzierżącą nieodległy Plaveč. Starsza siedziba w pobliżu późnoromańskiej rotundy najwyraźniej nie wystarczała rozrośniętej rodzinie, dlatego Boček, brat Mikeša, ufundować mógł nowy zamek, początkowo zwany Hrádkiem. Pierwsza zachowana wzmianka o nim zapisana została dość późno, gdyż dopiero w 1411 roku. Wspomniano w niej braci Gebla i Štěpána z Hrušovan, którzy pozwali Jana Veitmilnara z Žerotic pod zarzutem bezprawnego posiadania majątku i zamku Lapikus. W 1508 roku był on już opuszczony i należał do Václava z Vejmil i Žerotic. Kres jego funkcjonowania przyniosły zapewne wojny husyckie lub późniejsze walki między czeskim królem Jerzym z Podiebradów a węgierskim Maciejem Korwinem w drugiej połowie XV wieku.
Architektura
Lapikus został wzniesiony na podłużnej grani wzgórza, otoczonej płynącym doliną strumieniem, podmywającym zamek od północy i zachodu, a na wschodzie wpadającym w odległości kilkuset metrów do rzeki Jevišovka. Zamek składał się z umieszczonej w najwyższym punkcie części mieszkalno – obronnej i oddzielonego od niej szerokim na 22 metry przekopem podzamcza o długości około 50 metrów. Całość miała wydłużony plan o dłuższej osi wschód – zachód, z zabudową i obwarowaniami ściśle dostosowanymi do naturalnych warunków terenu.
Podzamcze zabezpieczono zewnętrzną suchą fosą, jednak dużo węższą niż główny rów, szeroką jedynie na 8 metrów. Co nietypowe droga wjazdowa na zamek górny biegła z boku podzamcza, po jego północnej stronie, a nie jak to najczęściej bywało przez jego środek. Możliwe więc, że zewnętrzny majdan nie pełnił funkcji zwykłego zaplecza gospodarczego, lecz służył wyłącznie celom obronnym lub jako miejsce popasu dla większych grup zbrojnych. Majdan podzamcza miał nieregularny rzut, najszerszy w części czołowej, najwęższy od strony zamku górnego, z charakterystycznym językiem po stronie południowo – zachodniej wzdłuż fosy wewnętrznej, który najpewniej nie był już połączony wspólnym ogrodzeniem z główną częścią podzamcza.
Droga do rdzenia zamku pięła się po skalistej krawędzi wzniesienia. Po przekroczeniu długiego, drewnianego mostu ponad rowem wewnętrznej fosy docierało się do czworobocznej wieży bramnej, wzmocnionej przyporą i wysuniętej przed obwód muru obronnego. Do północnej kurtyny, długiej na około 44 metry i także wzmocnionej masywną przyporą, dostawiono podłużny budynek. Po stronie zachodniej usytuowano małą furtę wypadową, być może prowadzącą na niewielki tylni dziedzińczyk. Głównym elementem zamku, usytuowanym na najwyższym skalnym grzbiecie, była długa (43 metry) i wąska (9,5 metra) czteroprzestrzenna budowla, do której od północy i południa dochodził mur obronny. Jej część wschodnia mogła mieć formę wieży o wymiarach 11 x 11 metrów, jak to często spotykane było w zamkach czeskich doby Karola IV.
Stan obecny
Z zamku przetrwały jedynie niewielkie fragmenty muru, głównie północnej części zamku górnego z widoczną masywną przyporą kurtyny i nieco mniejszą przyporą wieży bramnej. Z pałacowej zabudowy zamku górnego w najlepszym stanie zachował się narożnik południowo – zachodni. Teren ruin jest gęsto porośnięty lasem, dlatego lepiej Lapikus odwiedzić w porze roku poza wegetacją roślin.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Jižní Morava, t. I, red. Z.Fiala, Praha 1981.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.