Historia
Landek prawdopodobnie został założony przez króla Przemysła Ottokara II w drugiej połowie XIII wieku, w celu ochrony granicy z księstwem opolskim, przez które w 1241 roku przetoczył się najazd mongolski. Dotknął on również Opawę i region Hlučína (pol. Hulczyn). Pobliska Ostrava była wówczas osadą graniczną, przez którą przepływała rzeka Ostravica, oddzielająca Morawy od Śląska.
Pierwsza pośrednia wzmianka o zamku odnotowana została w 1297 roku, kiedy to biskup ołomuniecki Dietrich oraz książę cieszyński Mieszko uściślili przebieg granicy śląsko – morawskiej między Landkiem a węgierskimi rubieżami. W 1303 roku zamek dzierżył, prawdopodobnie jako lenno, niejaki Mikuláš I Žibřid z Barutu, który wyznaczył dla Landka swojego burgrabiego. W 1349 roku był natomiast zamek lennem byłego wójta cieszyńskiego Petra. Dziesięć lat później król Karol IV przekazał Landek małżonce opawskiego księcia Mikołaja, Jitce. Przy podziale księstwa w 1377 roku między synów księcia Mikołaja II, Landek wraz z Hlučínem, Koblovem, Markvartovicami i Bobrovnikami dostał się w ręce Wacława i Przemka, lecz dość szybko przejął go trzeci z braci, Mikołaj III, który przed 1385 rokiem przekazał go kozielskiemu księciu Konradowi II.
W 1428 roku obok Landeku przechodziła wyprawa zbrojna husytów, nie wiadomo jednak czy pokusili się oni o zdobycie zamku. Jeszcze w połowie XV wieku zamek należał do książąt oleśnicko-kozielskich Konrada Kantnera i Konrada Białego, co potwierdził im w 1459 roku król Jerzy z Podiebradów. Jednak brak późniejszych bezpośrednich wzmianek o zamku i liczne negocjacje przeprowadzane w pobliskim Hlučínie wskazywałyby, że Landek utracił już w drugiej połowie XV wieku funkcję tradycyjnego ośrodka administracyjnego. Kres warowni przynieść musiały walki czesko – węgierskie, w trakcie których prawdopodobnie został zdobyty i zniszczony.
Architektura
Zamek Landek wzniesiono powyżej ujścia rzeki Ostravicy do Odry, na cyplu wzgórza, które wykorzystywane było wcześniej przez obwałowania ludności kultury łużyckiej i słowiański gród z VIII/IX wieku. Teren cypla odcięto wówczas od północy półkolistą w planie fosą i ziemnym wałem. Z pozostałych stron dość dobre zabezpieczenie zapewniały strome stoki, opadające na południu, wschodzie i częściowo południowym – zachodzie ku rzece Odrze, nad nurtem której górowały około 90 metrami wysokości. Zamek częściowo naruszył pierwotną konfigurację terenu, ale i w pewnym stopniu wykorzystał zastany system fortyfikacji, uzupełniony kilkoma dodatkowymi przekopami.
Wjazd do zamku ulokowano po stronie północno – zachodniej, prawdopodobnie w niewielkim przedbramiu, tuż przy stoku wzgórza. Dominować nad nim mogła hipotetyczna czworoboczna wieża, jednak podstawę obrony stanowił wspomniany powyżej masywny wał o długości 150 metrów i szerokości 17-18 metrów u podstawy. Na południowym – wschodzie wał sięgał skalistych nadrzecznych stoków, natomiast na północnym – zachodzie dochodził do wąskiej szyi, chronionej trzema poprzecznymi przekopami o długości 17, 19 i 23 metrów. Północną stronę zamku ochraniał jeszcze jeden zespół szerokiego na 15-20 metrów przekopu i ziemnego wału, zabezpieczonego następnym przekopem o szerokości na 10-15 metrów. Droga wjazdowa prowadzić mogła obszarem międzymurza (międzywala), pomiędzy zewnętrznym a wewnętrznym obwodem obronnym, do bramy w głównym obwodzie obronnym po stronie północno – wschodniej.
Rdzeń zamku zajmował migdałowaty w planie obszar o wielkości około 100 x 70 metrów, o dłuzszej osi wschód – zachód i z wyraźnym zwężeniem murów po stronie zachodniej, w pobliżu bramy wjazdowej. Zabudowę mieszkalną usytuowano w najbezpieczniejszej, południowej części dziedzińca. Zapewne przystawiona była do wewnętrznej elewacji muru obronnego lub tworzyła zewnętrzną część ściany obwodu obronnego. Ze względu na nieregularny przebieg murów obwodowych, także zabudowania musiały mieć formę niesymetryczną, z kilkoma załamaniami.
Stan obecny
Zamek nie zachował się do czasów współczesnych, widoczne są jedynie niewielkie fragmenty dolnych partii murów po stronie wschodniej i ziemne obwałowania. W okresie letnim cały obszar pokryty jest gęstą roślinnością, co utrudnia lokalizację zamku. Prowadzi do niego oznakowany, zielony szlak turystyczny.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Morava, t. II, red. Z.Fiala, Praha 1983.
Kouřil P., Prix D., Wihoda M., Hrady českého Slezska, Brno – Opava 2000.
Plaček M., Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku, Praha 1999.