Kyšperk – zamek

Historia

   Zamek Kyšperk, zwany pierwotnie Geiersberg, wzniesiony został na początku XIV wieku. Zbudowano go z inicjatywy króla Jana Luksemburczyka, jako jedno z ogniw łańcucha warowni (takich jak Hasištejn, Krupka, Střekov) na granicy z Miśnią. Pierwszym posiadaczem zamku był cudzoziemiec, potomek starej turyngskiej rodziny, Oto z Bergova. Przybył on na Czechy w 1310 roku z oddziałami miśnieńskimi wspomagającymi w walce o koronę Henryka karynckiego. W 1316 roku pojawił się w Czechach po raz drugi i wkrótce zyskał zamek, jako iż w 1319 roku pisał się już „dominus zum Gyrsbergh“. W latach trzydziestych XIV wieku Ota sprzedał Kyšperk biskupowi praskiemu Janowi z Dražic, który chciał przemianować go na Bischofsberg (Biskupia Góra), lecz nazwa ta nigdy się nie przyjęła.
   Pod koniec XIV wieku, w okresie rządów biskupa Jana z Jenštejna, zamek został rozbudowany o nową dużą wieżę mieszkalną i kaplicę. Pisemne źródła podają, że całkowity koszt związany z tymi pracami wyniósł znaczącą sumę 1500 kop groszy praskich. Chociaż Jan wolał mieszkać na swych zamkach w Roudnicach i Helfenburgu, podczas sporu z królem Wacławem IV prawdopodobnie ukrywał się w Kyšperku.
   W latach dwudziestych XV wieku zamek stał się własnością szlachecką, a w 1428 roku bezskutecznie próbowała go zdobyć armia husycka. Pięć lat później Kyšperk zdobył Jakoubek z Vřesovic, husycki hejtman, polityk i dyplomata, który znacznie się wzbogacił w okresie wojen z pierwszej połowy XV wieku. Od 1440 roku właścicielem zamku stał się syn Jakoubka, Jan z Vřesovic od którego pochodzili kolejni przedstawiciele rodu kyšperskich Vřesoviców. W 1520 roku Albrecht z Kyšperka sprzedał zamek Janowi Glacovi ze Starého Dvora, a już cztery lata później warownia spłonęła w wyniku nieumyślnego zaprószenia ognia. Ówczesny właściciel nie podjął się remontu zamku, który opuścił dla wygodniejszej rezydencji w Soběchlebech.

Architektura

   Wpływ na kształt zamku miało wzniesienie na którym został usytuowany, nadające mu podłużną i wąską formę o długości około 90 metrów i szerokości dochodzącej do jedynie 20 metrów. Obronę zapewniał obwód murów obronnych o grubości 1,8 metra oraz fosa wykuta w skale po stroni północnej, która odcinała całe założenie od reszty terenu.
   Zaraz za fosą, w najwyższym punkcie terenu wzniesiono podpiwniczony budynek mieszkalny o charakterze wieżowym z dostawionym od południa mniejszym budynkiem, być może kaplicą z drugiej połowie XIV wieku. W kierunku zachodnim z wieży mieszkalnej wychodził mur, stanowiący pierwszą, zewnętrzną bramę, poprzedzoną zwodzonym mostem przerzuconym ponad fosą. Dalej droga wiodła wzdłuż prawie całej kurtyny zachodniej, aż dochodziła do czworobocznej wieży bramnej, wysuniętej przed lico murów. Po jej przekroczeniu osiągało się główny dziedziniec zamku.
   Po wschodniej stronie majdanu przed obwód murów wystawała duża czworoboczna wieża, dobudowana w drugiej połowie XIV wieku. Posiadała ona wymiary 10×15 metrów i trzy piętra ponad przyziemiem, wszystkie zwieńczone drewnianymi, płaskimi stropami. Po jej północnej stronie przylegał mniejszy dziedziniec z pozostałościami podłużnego budynku, prawdopodobnie stajniami. Kolejna zabudowa znajdowała się na południowym krańcu głównego dziedzińca. Około 50 metrów na północ od zamku, za przekopem, na szczycie wąskiego skalistego grzbietu, stała cylindryczna wieża strażnicza.

Stan obecny

   Zamek przetrwał w postaci daleko posuniętej, lecz klimatycznej ruiny, usytuowanej na gęsto porośniętym lasem wzgórzu. Do ruin zamku łatwo dostać się niebieskim znakiem turystycznym z przystanku kolejowego z miejscowości Unčín.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.