Kutná Hora – kościół św Barbary

Historia

   Budowę kościoła św. Barbary rozpoczęto w 1388 roku. Wpływ na nią miał dobrobyt zapewniany przez miejscowe kopalnie srebra i chęć wzniesienia monumentalnej świątyni, ukazującej splendor i bogactwo miasta. Zapewne dlatego do prac najęto jak najlepszych architektów i budowniczych, między innego Johanna Parléřa, syna sławnego Petra Parléřa.
   Kościół zaczęto wznosić na nadrzecznej skarpie za murami miejskimi, w miejscu, gdzie znajdowała się już kaplica poświęcona świętej Barbarze, patronce górników. W pierwszej połowie XV wieku prace zostały tymczasowo wstrzymane z powodu wojen husyckich. W okresie tym świątynia została splądrowana, na szczęście jednak uniknęła poważniejszych zniszczeń. W 1482 roku budowę wznowiono, początkowo przy pomocy lokalnych budowniczych, a od 1489 roku pod nadzorem Matěja Rejseka. Ukończył on prezbiterium i zapewnił świątyni bardzo bogaty, późnogotycki wystrój. Po jego śmierci prace przejął w 1512 roku Benedykt Rejt (Benedikt Ried), który wprowadził dość radykalne zmiany. Wzniesiono wówczas zewnętrzne nawy i boczne empory, zasklepiono także w końcu nawę główną. Był on również autorem koncepcji charakterystycznych dachów namiotowych.
   W 1558 roku budowę przerwano z powodu kłopotów finansowych związanych ze zmniejszonym wydobyciem kruszców. W 1626 roku świątynię przejęli jezuici, którzy zapewnili jej niezbędne naprawy, wprowadzając jednak przy okazji elementy barokowego wystroju. W latach 1884-1905 miała miejsce purystyczna regotyzacja z inicjatywy miejscowego stowarzyszenia archeologicznego, w trakcie której budynek został nie tylko odrestaurowany, ale także przedłużony o jedno przęsło na zachodzie, gdzie zbudowano nową neogotycką fasadę.

Architektura

   Kościół wzniesiono z lokalnego piaskowca jako wielką pięcionawową konstrukcję z prezbiterium i ambitem na wschodzie otoczonym na wzór francuskich katedr przez wieniec kaplic. Pierwotnie, do początku XVI wieku, kościół był tylko trójnawowy, rozbudowy o nawy zewnętrzne dokonano po 1512 roku. Wchłonęły one północną zakrystię i zrównały się szerokością i wysokością z wąską nawą poprzeczną. Oryginalnie także od strony zachodniej korpus był krótszy o jedno przęsło. Niezwykłości konstrukcji nadały liczne przypory, bogato zdobione laskowaniami i sterczynami w górnych partiach.
   Wewnątrz prezbiterium zwieńczono sklepieniem sieciowym, nawę główną późnogotyckim sklepieniem żebrowym, a nawy boczne sklepieniami krzyżowo – żebrowymi i gwiaździstymi. Te ostatnie otrzymały również wzdłuż całej długości boczne empory, otwarte na nawę główną dwoma rzędami ostrołukowych arkad. Wejście zapewniają na nie dwie okrągłe klatki schodowe, jedna w narożniku północnego transeptu i kaplicy przy prezbiterium, druga przy dawnej zakrystii. W niektórych kaplicach (Hašplířská kaplica) zachowały się gotyckie freski o tematyce górniczej i mincerskiej. W prezbiterium ujrzeć można późnogotyckie pastoforium z warsztatu Mateja Rejseka, pochodzące z około 1510 roku oraz drewniane stalle mistrza Jakuba Nymburskiego z lat 1480-1490.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa kralovskedilo.ktf.cuni.cz, Kutná Hora – Chrám sv. Barbory.
Strona internetowa wikipedia.org, Chrám svaté Barbory.