Kunštát – zamek

Historia

   Zamek po raz pierwszy wspomniany został w źródłach historycznych w 1360 roku, choć pierwszym historycznie udokumentowanym właścicielem Kunštátu był w 1279 roku niejaki Kuno ze Zbraslavia i Kunštátu, syn Gerharda ze Zbraslavia. W pierwszej połowie XIV wieku zamek został rozbudowany przez Gerharda (Heralta) z Kunštátu, który był komornikiem brneńskim i znojmskim. Jego gałąź rodziny dzierżyła zamek do 1414 roku, kiedy to zmarł ostatni jej przedstawiciel, Erhart młodszy z Kunštátu. Majątek przejęła wówczas podiebradska gałąź rodu, a konkretnie Boček starszy z Podiebrad. Zmarł on już w 1417 roku, pozostawiając zamek dwóm synom: Bočkowi i Viktorínowi, którzy wspólnie zarządzali majątkiem. Gdy Viktorín zmarł w 1427 roku, opiekunem jego nieletniego syna został Heralt z Kunštátu i z Lestnic. Był on przeciwnikiem austriackiego księcia Albrechta II Habsburga, którego wojska w 1436 roku obległy i spustoszyły zamek. Sierota przeszła wówczas pod opiekę Jerzego z Kunštátu i z Podiebradów, który po 1448 roku stał się właścicielem zamku. Dokonał on rozbudowy warowni, którą wciąż dzierżył w momencie obioru na króla Czech w 1458 roku. Dopiero w 1464 roku przekazał Kunštát swemu krewnemu Pročkovi z Kunštátu i z Opatovic, który kontynuował prace nad rozbudową zamku. Gotycką działalność budowlaną zakończył Hynek Boček z Polné na początku XVI wieku.
   Ród panów z Kunštátu posiadał zamek do 1521 roku, kiedy to kupił go możnowładca Vilém z Pernštejna. Już jednak w 1529 roku właścicielem był Jan Černčický z Kácova. Za jego czasów przeprowadzono renesansową przebudowę, jednak gruntowną zmianę wyglądu średniowiecznej warowni przyniosła dopiero barokowa przebudowa Kašpara Fridricha, hrabiego Lamberka, w 1680 roku. Na początku XX wieku zamek został ponownie zmodyfikowany, tym razem w “romantycznym” stylu neogotyckim.

Architektura

   Zamek został zbudowany na wzniesieniu, którego skarpy najlepiej zabezpieczały stronę zachodnią. Z pozostałych stron trzeba było przekopać suchą fosę, ponad którą od północy przerzucono drewniany, zapewne zwodzony most, prowadzący do czworobocznej wieży bramnej. Obwód murów posiadał podłużny, nieregularny kształt, zbliżony do prostokąta. Najstarszy, główny budynek mieszkalny przystawiono do kurtyny zachodniej.
   Rozbudowy z XIV wieku doprowadziły do otoczenia zamku zewnętrznym, niższym murem obronnym i powstania pierwszych obwarowań na podzamczu po stronie północnej. Z czasem powstał także trzeci, początkowo zapewne drewniano – ziemny obwód obronny. Powiększeniu uległa zapewne także zabudowa mieszkalna, która zajęła prawie całą długość zachodniej kurtyny.
   W XV wieku przeprowadzono prace zmieniające dość znacząco wygląd pierwotnego zamku. Usunięciu uległa północna wieża bramna na zamku górnym, na miejscu której powstało jedno z trzech skrzydeł, które otoczyły wewnętrzny dziedziniec od północy, południa i zachodu. Nową bramę usytuowano we wschodniej kurtynie muru, gdzie prowadziła na teren międzymurza i dalej drogą na północ do nowej wieży bramnej w narożniku muru zewnętrznego. Wzmocniono również w czasach Jerzego z Podiebradów północne podzamcze, którego bramę zaczęła flankować nowa czworoboczna wieża w ciągu trzeciej linii obwarowań i narożny budynek po stronie północno – wschodniej.

Stan obecny

   Dziś całkowicie przebudowany zamek jest własnością państwową, udostępnioną dla turystów. Pierwotne, nawet romańskie elementy (okna, fragmenty średniowiecznych polichromii), ujrzeć można jedynie wewnątrz, gdzie zostały wydobyte spod nowożytnych tynków w trakcie prac renowacyjnych w latach 90-tych XX wieku. Z zewnątrz elewacje całkowicie utraciły oryginalne cechy stylowe, choć na dawnym podzamczu widoczna jest dawna, obecnie przebudowana, czworoboczna wieża.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa wikipedia.org, Kunštát (zámek).