Kroměříž – kościół św Maurycego

Historia

   Budowa kościoła św. Maurycego rozpoczęła się z inicjatywy biskupa ołomunieckiego Brunona z Schauenburku w latach około 1265 – 1290. Poza fundacją biskup założył przy świątyni kapitułę kolegiacką z 6 kanonikami, proboszczem i dziekanem. Prawdopodobnie kościół zawdzięczał biskupowi także swe wezwanie, nieczęste na ziemiach królestwa czeskiego, a pochodzące od kościoła św. Maurycego w Magdeburgu, w którym Brunon wcześniej był proboszczem.
   Pierwsze poważniejsze naprawy budowla przeszła prawdopodobnie po okresie wojen husyckich, w trakcie których miasto kilkukrotnie przechodziło z rąk do rąk, a kościół został w 1432 roku spalony. Naprawy te mogły zostać przeprowadzone po 1500 roku, kiedy to biskup Stanisław Thurzo wykupił Kroměříž  z zastawu i przywrócił do dóbr biskupich.
   Następne prace przy kościele miały miejsce w 1582 roku, kiedy to między innymi ukończono wieżę południową oraz po wojnie trzydziestoletniej w 1679 roku. W 1730 roku za kardynała Schrattenbacha, po północnej stronie kościoła dostawiono barokową kaplicę grobową Matki Bożej Bolesnej. W 1836 roku kościół został zniszczony przez pożar, co dało możliwość przeprowadzenia purystycznej regotyzacji, w trakcie której budowla powiększona została o kaplicę chrzcielną i południowy przedsionek. Do 1848 roku obie wieże zostały podwyższone o wieloboczne kondygnacje, w latach 1960–1967 wyremontowano zewnętrzne elewacje, a w latach 1979 – 1980 wnętrze kościoła.

Architektura

   Kościół św. Maurycego wzniesiony został na zachód od rynku miejskiego, blisko obwarowań z którymi jednak się nie stykał. Uzyskał on formę obszernej budowli halowej składającej się z trójnawowego korpusu, wydłużonego prezbiterium na planie prostokąta o szerokości równej z nawą główną, dwóch czworobocznych wież usytuowanych na styku prezbiterium i naw bocznych oraz dwóch zakrystii po północnej stronie prezbiterium. Całość wzmocniona została wysokimi, uskokowymi przyporami, pomiędzy którymi przepruto równie wysokie ostrołukowe okna zdobione maswerkami.
   Główne wejście do kościoła przeprute zostało na osi zachodniej fasady i umieszczone w wysokim, profilowanym, ostrołukowym portalu. Ponad nim pierwotnie znajdowało się duże ostrołukowe okno, w XIX stuleciu zastąpione okrągłą rozetą oraz trójkątny szczyt zdobiony blendami ze zwieńczeniami w trójliście. Symetrię fasady zachodniej urozmaiciła półkolista, wysunięta ryzalitowo z muru wieżyczka schodowa prowadząca na poddasze. Drugie wejscie do kościoła umieszczono w połowie nawy południowej.
   Wewnatrz korpus podzielono w nawie głównej na pięć prostokątnych przęseł o dłuższych bokach równych szerokości nawy głównej, oraz na odpowiadających im pięć przęseł w nawach bocznych, także prostokątnych lecz o znacznie krótszej długości.  Każde z nich przykryte zostało sklepieniem krzyżowo – żebrowym z drugiej połowy XVI wieku, opartym na kwadratowych w planie filarach o ściętych narożnikach. Na ścianach obwodowych żebra spoczęły na starszych wspornikach piramidalnych i zostały spięte w nawie głównej zwornikami udekorowanymi herbami biskupów (w nawach bocznych nie zastosowano zworników).
   Prezbiterium podzielone zostało na dwa przęsła ze sklepieniami sześciodzielnymi i jedno przęsło wschodniego zamknięcia przykryte krzyżowo z dwoma dodatkowymi żebrami. Żebra spięto okrągłymi zwornikami, a podparto wiązkami służek, zakończonymi tuż pod okiennymi parapetami.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa mesto-kromeriz.cz, Kostel svatého Mořice.

Strona internetowa pamatkovykatalog.cz, Kroměříž, kostel sv. Mořice.