Krasov – zamek

Historia

   Zamek być może został wzniesiony w pierwszej połowie XIII wieku, w pobliżu wsi Krasov, która wiadomo iż funkcjonowała w 1232 roku. Inicjatorem jego budowy miał być Jetřich Hroznata, wierny stronnik króla Wacława I. Zamek został usytuowany na granicy majątku Jetřicha, w miejscu które zabezpieczało stary szlak handlowy i wojskowy przez dolinę rzeki oraz  chroniło także królewski zamek Týřov. Inna teoria budowę zamku przypisuje jego bratankowi Sezemie, krótko po połowie XIII wieku. Jeśli Sezema nie był fundatorem zamku, to z pewnością dokonał jego rozbudowy, powiększając go o cylindryczną wieżę.
   Ród panów z Krasova był właścicielem zamku do połowy XIV wieku. W 1346 roku nabył go Vilém Švihovski, a w latach 70-tych XIV stulecia Albrecht z Kolovrat. Jego synowie: Bedřich i Hanuš w okresie wojen husyckich opowiedzieli się po stronie katolickiej. Hanuš siedział wówczas na Krasovie, a Bedřich na zamku w Libštejnie. Husyci wielokrotnie podchodzili w pobliże Krasova, ale o zdobycie bezpiecznie położonej warowni nigdy się nie pokusili. Do kluczowych walk przeciwko Kolovratom doszło w 1430 roku, kiedy to boży bojownicy przez siedem tygodni oblegali Libštejn. Bracia widząc, iż upadek zamku jest nieunikniony zawarli z Prokopem Gołym rozejm i przeszli na stronę buntowników. Hanuš zdradził husytów już siedem lat później. Został dzięki temu hejtmanem praskich miast i wrogiem Jerzego z Podiebradów. W 1448 roku, gdy husycki król Jerzy z Podiebradów zdobył stolicę, Hanuš  musiał ratować się ucieczką. Zmarł dwa lata później.
   Syn Hanuša, Albrecht, sprzedał
Krasov w 1485 roku Jetřichowi Bezdružickému z Kolovrat. Jego następca Jan zmarł w 1526 roku w bitwie pod Mohaczem. Późniejsi właściciele zmieniali się dość często, a zamek stopniowo przebudowywano w stylistyce renesansowej. Powiększeniu uległa wówczas przestrzeń mieszkalna, a elementy obronne zeszły na plan dalszy. Znacząco powiększyło się również podzamcze, wyposażone w dwa młyny, browar, słodownię, łaźnię, kuźnię, tartak i spichlerz.
   W pierwszej połowie XVII wieku w okresie wojny trzydziestoletniej okolice Krasova zostały mocno spustoszone. Sam zamek zdołał się oprzeć wojskom szwedzkim, zniszczeniu uległo jedynie podzamcze. W latach 1755-1779 zamek stał się letnią rezydencją mnichów z klasztoru Plasy, którzy dokonali jego kolejnych, tym razem barokowych przekształceń. Gdy w 1785 roku cesarz Józef II rozwiązał konwent, zamek został opuszczony i szybko popadł w ruinę. Część budowli została następnie rozebrana na materiał budowlany.

Architektura

   Zamek wzniesiono na skalistej, wysokiej krawędzi wzgórza ponad doliną Berounky od północy i korytem Brodeslavskiego potoku na wschodzie, który u stóp warowni łączy się z rzeką. Z powodu ukształtowania terenu jedyna droga dojazdowa prowadziła od zachodu. Zabezpieczono ją głębokim przekopem ponad którym przerzucono zwodzony most. Bramę umieszczono w murze o grubości 2,5 metra i zabezpieczono dodatkowo od zewnątrz wąskim parchamem, którego mur został wzmocniony trzema przyporami. Przejazd przez parcham ograniczony był po bokach przez ściany poprzeczne, co tworzyło pewnego rodzaju przedbramię z obrzeżnymi portalami prowadzącymi na międzymurze.
   Mały dziedziniec usytuowany za pierwszą bramą zajmowała cylindryczna wieża o średnicy 8,4 metra i niespecjalnie grubych murach dochodzących w przyziemiu do 2,1 metra. W trakcie przebudowy wstawiono w nią centralny filar, służący jako podstawa dla kręconych schodów. W pierwszym etapie funkcjonowania zamku drugą bramę flankowała niewielka wieża z ostrogą. Prawdopodobnie pod koniec XIII wieku została ona już obniżona. Zabudowę mieszkalną i gospodarczą wzniesiono na drugim, większym dziedzińcu w najbardziej wysuniętej, a przez to najbezpieczniejszej, części skalnego cypla. Jeden budynek (prawdopodobnie starszy) usytuowano przy kurtynie wschodniej muru, drugi (mieszczący między innymi kuchnię) przy kurtynie południowej.

Stan obecny

   Zamek do czasów współczesnych przetrwał w postaci słabo zachowanej trwałej ruiny. W najlepszym stanie zachowało się południowe skrzydło na tylnym dziedzińcu oraz cylindryczna wieża, posiadająca parę metrów wysokości. Zamek udostępniony jest do zwiedzania. Wiedzie do niego żółty szlak turystyczny ze wsi Bohy o długości około 2 km. W pobliżu zamku znajduje się rezerwat przyrody Hřešihlavská.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Zapadni Cechi t.IV, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.
Strona internetowa hradkrasov.cz, Historie hradu Krašova.