Historia
Pierwsza wzmianka o Královicach odnotowana została w 1207 roku, kiedy to pisał się z nich niejaki Sudislav i Suda. Murowana wieża mieszkalna powstała nieco później, prawdopodobnie w ostatniej ćwierci XIV wieku. W 1388 roku Pešík z Komárova sprzedał ją wraz z dworem Jakubowi z Sušic oraz jego siostrom Krišciě i Kuniě. Gdy Jakub zmarł w 1392 roku, siostry zbyły Královice, gdyż cztery lata później osada stanowiła już własność niejakiego Jana z Dubče. W późniejszym okresie miejscowe dobra należały do przedstawicieli wywodzących się z okolicznej szlachty.
Podczas wojen husyckich wieżę dzierżyli Václav z Královic i jego żona Anna. Po nich w związku z Královiami odnotowywany był w 1441 roku Jan Chyba z Chlumu. Od drugiej połowy XV wieku jako właścicieli wymieniano mieszczańską rodzinę Pechanców z Královic, zamieszkującą wieżę aż do 1560 roku. Kolejnym posiadaczem majątku ziemskiego był Mikuláš Skalski z Dubu, za którego najpewniej przeprowadzono renesansową przebudowę wieży. Otrzymała ona wówczas sklepienia na dwóch kondygnacjach, murowane trzecie piętro oraz elewacje pokryte sgrafitti.
Od końca XVI wieku, po śmierci Mikuláša Skalskiego, właściciele Královic zmieniali się dość często, aż w 1623 roku wieża i podległe jej dobra zostały skonfiskowane Jindřichowi Rosenhagenowi przez władze, w ramach represji po nieudanym powstaniu antyhabsburskim. Przejęta przez księcia Karela I z Lichtenštejna i włączona do majątku Uhříněves, wieża utraciła wówczas funkcję mieszkalną. Wykorzystywana była odtąd jedynie do celów gospodarczych, wraz z pobliskimi zabudowaniami dworskimi. Po 1945 roku praktycznie opustoszała, aż do pierwszych napraw dachu w latach 80-tych XX wieku.
Architektura
Wieża zbudowana została na cyplu terasy, nad zboczem opadającym ku dolinie rzeki Rokytki. Wzniesiono ją na planie kwadratu o wymiarach 10,5 × 10,5 metra. Wnętrze podzielono na cztery kondygnacje, ponad którymi znajdować się mogło piętro o konstrukcji drewnianej lub szachulcowej, przykryte czterospadowym dachem kalenicowym (w drugiej połowie XVI wieku na jego miejscu osadzono na wystających z elewacji kamiennych wspornikach kondygnację murowaną). Wieża już w średniowieczu mogła być otoczona zewnętrznymi obwarowaniami, zabezpieczającymi dostęp do nadrzecznego cypla i wydzielającymi gospodarczy dziedziniec.
Elewacje wieży przeprute były czworobocznymi oknami o profilowanych obramieniach od strony zewnętrznej i rozglifieniach skierowanych do wnętrza. Okna takie znajdowały się na piętrach, podczas gdy w przyziemiu mogły funkcjonować prostsze otwory szczelinowe. Być może na ścianie zachodniej, skierowanej w stronę zbocza i rzeki, nadwieszony był przynajmniej jeden wykusz latrynowy. Otwór wejściowy znajdował się w przyziemiu w elewacji wschodniej, gdzie był skierowany na dziedziniec z zabudową gospodarczą i pomocniczą.
Wewnątrz wieży kondygnacje pierwotnie rozdzielone były drewnianymi stropami belkowymi. Na każdym poziomie w obrębie murów znajdowało się jedno duże pomieszczenie, o ile nie wprowadzono podziałów lżejszymi ściankami działowymi na mniejsze izdebki. Komunikacja pionowa musiała być zorganizowana za pomocą drabin lub drewnianych schodów, wiodących do otworów w stropach, gdyż w grubości murów nie utworzono murowanej klatki schodowej.
Stan obecny
Wieża zachowała się do dnia dzisiejszego, lecz niestety nie przetrwało zbyt wiele średniowiecznych detali architektonicznych, jedynie na północnej elewacji na poziomie pierwszego piętra zachowały się ościeża okna z XIV wieku. Obecny wygląd wieży to w dużym stopniu efekt przebudowy XVI-wiecznej, która zastąpiła drewnianą lub szachulcową najwyższą kondygnację piętrem murowanym z wysuniętymi z lica wspornikami oraz nałożyła na elewacje dekoracje sgraffitowe. Do niedawna wieża była bardzo zaniedbana, opustoszała, z walącymi się stropami, lecz w ostatnich latach wpierw wymieniona została konstrukcja dachowa, a następnie odnowione zostały zewnętrzne elewacje, przy czym przywrócono im formę renesansową z drugiej połowy XVI wieku.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Anderle J., Brych V., Chotěbor P., Durdík T., Fišera Z., Procházka Z., Rykl M., Slavík J., Svoboda L., Úlovec J., Encyklopedie českých tvrzí, t. 2, Praha 2000.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Praha a okolí, t. VII, red. Z.Fiala, Praha 1988.
Úlovec J., Ohrožené hrady, zámky a tvrze Čech, 1. díl A-M, Praha 2003.