Kozí Hrádek – zamek

Historia

   Zamek po raz pierwszy wspomniony został w 1377 roku, kiedy to pisał się z niego niejaki Vlček. W 1396 roku Kozí Hrádek kupił Jindřich z Hradca, natomiast w latach 1406–1407 dzierżył Vilém z Újezda, a następnie jego synowie: Ctibor i Jan. Jeden z nich gościł na zamku Jana Husa, czeskiego duchownego, reformatora, filozofa i bohatera narodowego. Przebywał on na zamku dwukrotnie, po raz pierwszy od października 1412 do końca roku, a po raz drugi od Wielkanocy 1413 do wiosny 1414 roku. Poświęcał się wówczas działalności kaznodziejskiej na zamku i w jego okolicy, pisał tutaj także traktaty.
   Ctibor i Jan są ostatnimi znanymi właścicielami Kozíego Hrádku o którym słuch zaginął w trakcie wojen husyckich. Prawdopodobną datą zniszczenia zamku jest 1438 rok, podczas kampanii wojennej księcia austriackiego Albrechta, domagającego się uznania na czeskim tronie Zygmunta Luksemburczyka. W 1446 roku gdy okoliczne dobra nabyło miasto Tabor, zamek już nie funkcjonował. W 1542 roku wspomniano go jako budowlę opuszczoną.

Architektura

   Zamek wzniesiono na wąskim  i niewysokim wzgórzu ponad doliną potoku Kozský. Jego nieregularny, lecz zbliżony do owalu kształt dostosowany został do formy wzniesienia. W jego centrum usytuowano dużą czworoboczną wieżę o długości boku północnego i południowego wynoszącej 12,8 metra, wschodniego 10 metrów i zachodniego nieco krótszego, 9 metrów. Wzniesiono ją z nieobrobionego kamienia i większych bloków w narożach. W przyziemiu znajdowała się pojedyncza komora z niszą w ścianie wschodniej. Główne wejście znajdowało się na pierwszym piętrze i dostępne było po opuszczeniu zwodzonego pomostu z korony muru, który oddzielał podzamcze od zamku górnego. Na południowej stronie piętro dodatkowo było połączone z murem obronnym poprzez nadwieszany ganek. Pomieszczenie na pierwszym piętrze wieży było mieszkalne i oświetlone dużymi oknami od wschodu i północy. Drugie piętro być może mieściło kaplicę lub oratorium, a najwyższa kondygnacja, jak to często wówczas stosowano, prawdopodobnie nadbudowana była  w drewnie lub konstrukcją szachulcową. Wąska przestrzeń po zachodniej stronie wieży zastawiona była podzielonym na dwie części budynkiem, który sądząc po odnalezionych śladach służył za spichlerz. Wieżę i spichlerz otaczał główny mur obronny oraz nieco niższy zewnętrzny obwód, przechodzący po stronie wschodniej w małe podzamcze.
   Na podzamczu znajdował się podłużny, prostokątny budynek gospodarczy z kuchnią od strony wschodniej. W jego centralnej części o wymiarach około 10 x 4,4 metra, zbudowanej z drewna na kamiennej podstawie prawdopodobnie mieściła się wartownia (znaleziono tam duże ilości broni). Zachodnią część budynku stanowił chlew. Wartownia od strony dziedzińca miała dobudowany mniejszy budynek, prawdopodobnie służący za kuźnię. Naprzeciwko niej, w narożniku muru, znajdowała się wykuta w skale studnia o głębokości 18,5 metra. Usytuowany na wschodnim skraju cypla budynek bramny poprzedzony był długim drewnianym mostem, którego ostatnia część była zwodzona. Z podzamcza, do którego można się jeszcze było dostać wozem, do zamku górnego prowadziła jedynie furta dla pieszych. Po jej prawej stronie schodziło się na obszar międzymurza, którego zachodnia, szersza część, prawdopodobnie częściowo zabudowana była drewnianymi budynkami przystawionymi do zewnętrznego muru. Umieszczono tam także małą furtę prowadzącą na zewnątrz zamku. Cały zamek otoczony był głęboką nawodnioną fosą, która od strony bramy miała nawet 20 metrów szerokości. Na jej obrzeżach usypano ziemny wał zwieńczony palisadą bądź częstokołem.

Stan obecny

   Zamek stanowi dzisiaj ruinę zachowaną i wyeksponowaną w wyniku badań archeologicznych do wysokości dochodzącej do paru metrów. Dzięki temu układ zamku jest w pełni czytelny; dodatkowo widoczna jest fosa i ziemne obwałowania. Do ruin można dojechać czerwoną trasą turystyczną z Sezimovo Ústí lub odgałęzieniem z drogi III z Tábora do Turovce.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Cechy t.V, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.