Kováry – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Rotunda św. Piotra i Pawła została wzniesiona pod koniec IX lub na początku X wieku na obszarze grodu i osady Budeč, której początki według znalezisk archeologicznych sięgają aż epoki brązu (1700 – 1300 rok p.n.e.). W okresie 1300 – 800 roku p.n.e. teren ten zasiedlali przedstawiciele kultury knowiskiej, natomiast kościół na terenie wczesnośredniowiecznego grodu utożsamiać można z panowaniem księcia Borzywoja I lub Spitygniewa I (Słowianie przybyli w te tereny około 800 roku). Według niepotwierdzonej tradycji z inicjatywą budowy rotundy wystąpić miała Ludmiła żona Borzywoja i matka Spitygniewa. Według innej legendy w kościele św. Wacław miał uczyć się czytania i pisania po łacinie.
   Pod koniec X wieku doszło do rozległej przebudowy fortyfikacji grodowych, ale już w XI wieku Budeč stracił znaczenie i został opuszczony. Zachował się jedynie romański kościół Narodzenia NMP z cmentarzem i rotundą św. Piotra i Pawła, która jeszcze w drugiej połowie XII wieku lub w XIII stuleciu została rozbudowany o czworoboczną wieżę. W 1585 roku do średniowiecznej rotundy dobudowane zostało prostokątne prezbiterium, a w 1663 roku barokowa zakrystia. W 1876 roku jej wnętrze zostało zniszczone przez pożar, natomiast romański kościół Narodzenia NMP jeszcze pod koniec XVIII wieku został zburzony.

Architektura

   Rotundę wzniesiono na planie koła o średnicy ponad 8 metrów z nieobrobionych kamieni łączonych wysokiej jakości zaprawą. Pierwotnie dołączone do niej były dwie apsydy, ale żadna z nich nie przetrwała. Prawdopodobnie w drugiej połowie XII po zachodniej stronie dobudowana została czworoboczna wieża.
   Niezachowany kościół Narodzenia NMP był romańską jednonawową, emporową budowlą o wymiarach 10 x 5 metrów z podkowiastą apsydą po stronie wschodniej i prawdopodobnie dobudowaną w XIII wieku wieżą od strony zachodniej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa hrady.cz, Budeč.
Strona internetowa toulkypocechach.com, Budeč – rotunda sv. Petra a Pavla.