Kostelec u Křížků – rotunda św Marcina

Historia

   Na miejscu rotundy św. Marcina pierwotnie miała znajdować się drewniana kaplica ufundowana przez benedyktynów. Według legendy to pierwsze sanktuarium powstało gdy bracia wrócili z Rzymu ze św. Wojciechem, który udał się następnie do Pragi, aby negocjować z księciem Bolesławem II założenie męskiego klasztoru. Gdy po roku wrócił i znalazł swych towarzyszy całych i zdrowych, ku upamiętnieniu szczęśliwego spotkania miał na wzgórzu ułożyć wielki kamień.
   W drugiej połowie XII wieku kaplica została przebudowana w kamienną rotundę przez dziekana kapituły wyszehradzkiej. Jej pierwsza przebudowa musiała mieć miejsce w 1264 roku, kiedy po uderzeniu pioruna mur zaczął pękać. W tym czasie zbudowano kamienną wieżę, a po drugiej stronie małą nawę podpierającą rotundę. Odnowioną budowlę konsekrował biskup Jan III z Dražic.
   Od 1350 roku rotundę św. Marcina opisywano wraz funkcjonującą w niej parafią, obsadzoną na stałe przez księdza. W okresie wojen husyckich, w 1422  roku kościół został spalony, a parafia przestała funkcjonować. Kolejne zniszczenia prawdopodobnie przyniosła wojna trzydziestoletnia w pierwszej połowie XVII stulecia. Naprawę kościoła przeprowadzono w 1692 roku, a dopiero w 1782 roku cesarz Józef II doprowadził do odnowienia parafii. Niestety pierwotną nawę z XIII wieku w 1851 roku zastąpiono obecną budowlą, przekształcono wówczas również wieżę.

Architektura

   Rotunda została wzniesiona na planie koła o średnicy 4,82 metra z dużą apsydą po stronie wschodniej. Grubość jej murów wynosi 1,1 metra. W trakcie przebudowy z 1264 roku dobudowana do niej została czworoboczna wieża i niewielka prostokątna nawa. Wnętrze rotundy na początku XIV wieku pokryto ściennymi polichromiami. Do środka prowadził romański portal, drugi gotycki portal siodłowy prowadził do północnej zakrystii.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa hrady.cz, kostel sv. Martina.
Strona internetowa kostelecukrizku.cz, Kostel sv. Martina.