Kokořín – zamek

Historia

   Pierwszy zamek w Kokořínie powstał w drugiej połowie XIII wieku nieopodal wsi Hradsko. Po 1320 roku ziemie te pozyskał Hynek Berka z Dubé, jeden z najbogatszych i najpotężniejszych możnych tamtych czasów, z którego inicjatywy w drugim kwartale XIV wieku wzniesiono około 2 km na północ nowy zamek.
   W okresie wojen husyckich Kokořín dzierżył Aleš Škopek z Dubé, stronnik Zygmunta Luksemburczyka i katolickiej szlachty. Z tego powodu około 1426 roku zamek został zdobyty i zniszczony przez husytów. W 1434 roku odziedziczył go Bohuněk z Klinštejna, jednak wkrótce musiał z powodu długów warownię sprzedać. W 1437 roku właścicielem zamku stał się Jan Řitka z Bezdědic, a od 1444 roku
Záviša z Klinštejna, zwolennik husyckiego króla Jerzego z Podiebradów. Kolejni właściciele z drugiej połowy XV wieku zmieniali się dość często, przez co nikt nie inwestował w naprawy, a stan zamku stopniowo się pogarszał. Gdy w 1522 roku odziedziczył go Hynek z Šebířova, warownia nie nadawała się już do zamieszkania i Hynek zmuszony był przeprowadzić się do pobliskiego dworu.
   W XVII i XVIII wieku Kokořín przechodził przez ręce kolejnych właścicieli i stopniowo zamieniał się w ruinę. W 1894 roku kupił ją Václav Špaček, którego syn Jan zainwestował w wielką odbudowę. W latach 1911–1916 na podstawie planów architekta Eduarda Sochora i zgodnie z instrukcjami Augusta Sedláčka i Čeňka Zíbrta, zamek odbudowano, niestety dopuszczając się przy okazji zbyt dużych odstępstw od pierwotnego wyglądu. W 1951 roku Kokořín został znacjonalizowany i skonfiskowany przez państwo czechosłowackie.

Architektura

   Zamek powstał jako niewielkie założenie o długości około 80 metrów i szerokości zaledwie 20 metrów, wzniesione na bloku piaskowca, dzięki któremu otrzymał lekko zakrzywiony kształt. Droga do niego wiodła od południowego zachodu, okrążała skałę zamkową od południa i dochodziła do murów zamku na wschodniej stronie. Z tego powodu wielka cylindryczna wieża – bergfried, została wzniesiona na zachodnim, kontrolującym drogę krańcu, a nie przy wschodniej bramie, która zabezpieczona była szerokim przekopem pomiędzy dwoma skałami, ponad którymi przerzucono drewniany most. Przed bramą prawdopodobnie rozlokowało się gospodarcze podzamcze. O jego istnieniu pośrednio świadczy bardzo wąski otwór bramny (140 cm) i most zwodzony, który byłby zbyt wąski dla wozów.
   Po przekroczeniu bramy wchodziło się na wąski dziedziniec, pomniejszony przez znajdujący się po wschodniej stronie budynek mieszkalny. Miał on prostokątny w planie kształt i grube (2 metry) ściany z których północna stanowiła jednocześnie kraniec zamku. Jego przyziemie zbudowano częściowo w skale, zawierało tylko ciemną suterenę. Główna komnata na piętrze dostępna była przez drewnianą kładkę z sąsiednich bloków skalnych. Zajmowała ona całe piętro, posiadała płaski drewniany strop i oświetlana była przez pięć okien. Powyżej usytuowano jeszcze dwie kondygnacje. Między bramą a pałacem znajdował się trójkątny, odgrodzony dziedzińczyk, w którym prawdopodobnie znajdowała się wciągarka do czerpania wody ze studni w przekopie. Służył do tego szyb wykuty w piaskowcowej skale pod murami. Po zachodniej stronie pałacu znajdowały się kręcone schody, którymi osiągało się koronę murów i sam pałac.
   Zachodnia część zamku oddzielona była skalnym blokiem na którym usytuowano drugi budynek mieszkalny. Posiadał on dwie, częściowo wykute w skale, sklepione kolebkowo piwnice. W południowej wykopano szyb wiodący do małej furty w murze. Piętro posiadało drewniany strop. W odległości około 7 metrów od budynku, znajdowała się cylindryczna, mocno wciśnięta w obwód murów wieża. Miała ona około 9 metrów średnicy, 32 metry wysokości i ściany o grubości 3 metrów. Do jej wnętrza wiódł ostrołukowy portal, umieszczony na wysokości 11 metrów i prawdopodobnie połączony pomostem z sąsiednią drewnianą zabudową. Trzy metry poniżej, na pierwszym piętrze wieża miała drugie wejście, które łączyło się drewniany gankiem z koroną murów obronnych. Sklepione przyziemie wieży było, jak często w bergfriedach, dostępne z pierwszego piętra przez dziurę w podłodze. Pozostałe trzy kondygnacje pokrywały drewniane sufity, osadzone (aby nie osłabiać konstrukcji wieży) na kamiennych konsolach. Połączone ze sobą drabinami piętra oświetlały jedynie wąskie, małe okna. Najwyższa kondygnacja została zwieńczona machikułami na wystających wspornikach i kamiennym, stożkowatym hełmem.

Stan obecny

   Zachowany do dziś zamek jest jedną z najbardziej urokliwie położonych budowli na terenie Czech. Przedstawia on sobą niesamowity widok, choć warto pamiętać, iż zawdzięcza go neogotyckiej odbudowie, która nie zawsze była zgodna z pierwotną zabudową. Dotyczy to zwłaszcza wyglądu zachodniego budynku. Kokořín udostępniony jest do zwiedzania od kwietnia do końca października w godzinach od 9.00 do 16.00 (do 17.00 w środku sezonu, czerwiec – sierpień). Zamek jest zawsze zamknięty w poniedziałki.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.

Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Menclová D., České hrady, Praha 1972.
Strona internetowa hradkokorin.eu, Z historie hradu Kokořín.