Kojice – kościół św Piotra i Pawła

Historia

   Kościół św. Piotra i Pawła w Kojicach został wzniesiony pod koniec XII wieku (1187-1190) i przebudowany już w pierwszej połowie XIII wieku. Po raz pierwszy został udokumentowany w źródłach pisemnych w 1363 roku, kiedy za aprobatą opata sedleckiego klasztoru został wyznaczony miejscowy ksiądz Hynek z Zvířetic. W drugiej połowie XV wieku kościół został ponownie przebudowany. Między innymi przedłużeniu uległa wówczas zakrystia i dostawiono profilowany portal w górnej części empory.
   W XVIII stuleciu świątynia została zniekształcona barokowymi przekształceniami: dodano południową nawę i kruchtę oraz powiększono okna i zamontowano nowy, cebulasty hełm wieży. W 1825 roku we wsi wybuchł groźny pożar, który objął także kościół i stojącą w pobliżu drewnianą dzwonnicę. Częściowe remonty miały miejsce w 1873 roku, ale gruntowną renowację przeprowadzono dopiero w latach 1926-1927. W jej trakcie usunięto barokowe tynki, odsłaniając pierwotny, romański mur, lecz w 1999 roku kościół został ponownie otynkowany.

Architektura

   Pierwotny, romański kościół był niewielką, jednonawową budowlą, wzniesioną z piaskowca na planie prostokąta z półkolistą apsydą od strony wschodniej. W części zachodniej z korpusu kościoła wyrastała niewysoka, czworoboczna wieża. Apsyda z zewnątrz została podzielona przez cztery lizeny i przepruta we wschodniej ścianie romańskim, półkolistym oknem. W północnej ścianie nawy kościół oświetlały dwa romańskie okna z półkolistymi łukami z XIII wieku. Wieża została zaopatrzona w romańskie biforia ze środkowymi kolumienkami. W XV wieku do nawy kościoła przystawiono gotycką zakrystię.
   Wewnątrz przyziemie i piętro wieży otwarto na nawę trzema arkadami na obu kondygnacjach. Powstała w ten sposób empora zajmowała całą szerokość korpusu. Nawę zwieńczono płaskim, drewnianym stropem, apsydę konchą, zakrystię natomiast sklepieniem krzyżowym bez żeber. W apsydzie i w okolicach łuku tęczowego zachowały się pozostałości romańskich, figuralnych i geometrycznych malowideł, uzupełnionych później przez polichromie gotyckie i renesansowe.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Tomaszewski A., Romańskie kościoły z emporami zachodnimi na obszarze Polski, Czech i Węgier, Wrocław 1974.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.

Strona internetowa cestyapamatky.cz, Kostel sv. Petra a Pavla. Kojice, Kostely, synagogy a modlitebny, kostely románské.