Klatovy – kościół Narodzenia Panny Marii

Historia

   Pierwotny, wczesnogotycki kościół Narodzenia Panny Marii został wzniesiony po ufundowaniu miasta,  w latach 60-tych XIII wieku. Pod koniec XIV wieku wybudowano nowe prezbiterium, a do 1422 roku ukończono przebudowę pozostałej części świątyni. Prace te finansowane były głównie ze sprzedaży odpustów, które przyznał papież Bonifacy IX i do których kupowania wezwał w diecezji praskiej, pasawskiej i ratyzbońskiej. Ten, kto ofiarował jałmużnę i przyjął w kościele komunię w święto Filipa i Jakuba otrzymywał odpuszczenie grzechów na 40 dni.
   W 1540 rozebrano wieżę kościelną, a w 1550 roku doszło do katastrofy budowlanej, prawdopodobnie spowodowanej porywistym wiatrem, w wyniku której zawalił się dach kościoła i sklepienie nawy głównej. Zostały one odbudowane w nowej późnogotyckiej formie w postaci sklepień gwiaździstych i sieciowych.
   W 1662 roku została przeprowadzona barokowa renowacja głównych elewacji, choć już pod koniec XVII wieku kościół zniszczył pożar. W 1760 część naw bocznych przekształcono na kaplice. W latach 1898 – 1908 regotyzację świątyni przeprowadził Josef Fant. Usunął on barokowe modyfikacje, wprowadzając elementy neogotyckie, podobno  inspirowane ryciną Jana Willenberga z 1602 roku.

Architektura

   Kościół wzniesiony został na wschód od rynku miejskiego, blisko murów obronnych. Pierwotnie w XIII wieku miał on formę trójnawowej bazyliki z czteroprzęsłowym korpusem nawowym oraz z prezbiterium o dwóch przęsłach i wielobocznym zamknięciu na wschodzie. Do prezbiterium od północy i południa dostawione zostały prostokątne w planie aneksy, przy czym południowy nadbudowany został do formy wieży. Na jej pierwsze piętro wiodły schody osadzone w grubości południowego muru. Nad aneksem północnym wieży prawdopodobnie nie wybudowano, choć była ona zapewne planowana.
   Po rozbudowie z końca XIV i początku XV wieku kościół otrzymał nowe okazałe, szersze od nawy głównej prezbiterium, zamknięte na wschodzie wielobocznie. Po jego bokach, na północy i południu dostawiono dwie dwuprzęsłowe kaplice o wyglądzie krótkich bocznych naw, otwarte do wnętrza ostrołukowymi arkadami podtrzymywanymi przez środkowe filary. Przy kościele mieściły się jeszcze dwie kaplice: pierwsza pod wezwaniem św. Agaty, powstała w 1399 roku, znajdowała się w przyziemiu wieży kościelnej, a druga, pod wezwaniem św. Michała, mieściła się między zamknięciem prezbiterium a basztą murów miejskich.
   W połowie XVI wieku wewnątrz kościoła założono późnogotyckie sklepienia sieciowe w nawach bocznych i gwiaździste w nawie głównej, oparte na sześciu smukłych, okrągłych w przekroju filarach i stożkowatych konsolach przy ścianach obwodowych. W zachodnie przęsła wstawiono podsklepioną gwiaździście emporę. Także prezbiterium zostało zwieńczone wariantem sklepienia sieciowego, a środkowe przęsło przed prezbiterium ozdobiono czteroramienną gwiazdą. W nawach bocznych chóru pozostawiono starsze sklepienia krzyżowo – żebrowe. Żebra sklepień prezbiterium i jego bocznych naw otrzymały w przekroju gruszkowy kształt i zostały spięte okrągłymi zwornikami zdobionymi inskrypcjami i herbami mieszczańskimi.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Obrazy krásy a spásy. Gotika v jihozápadních Čechách, red. P.Jindra, M.Ottová, Praha 2013.

Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa, hrady.cz, kostel Narození Panny Marie.