Kaltenštejn – zamek

Historia

   Pierwsza wiarygodna wzmianka o zamku Kaltenštejn pochodzi z 1295 roku, kiedy to był przedmiotem sporu między księciem świdnickim Bolkiem I a biskupem wrocławskim Janem III. Zamek był wówczas nazywany “nowo wybudowanym” i znajdującym się w “na ziemi nyskiej”, będącej wówczas w posiadaniu biskupów. Bolko wykupił go z rąk pierwotnych budowniczych określanych jako “wrogowie Kościoła”, którymi prawdopodobnie byli przedstawiciele jednej z okolicznych szlacheckich rodzin (być może Wüstehubovie). Zgodnie z wyrokiem wydanym przez biskupa krakowskiego książę musiał albo zniszczyć zamek, albo przekazać go biskupowi wrocławskiemu. Bolko wybrał drugą opcję, gdyż w 1299 roku zamek był już w posiadaniu biskupiego kasztelana, Dětřicha.
   Z okresu wojen husyckich brakuje o zamku informacji, wydaje się jednak, iż w przeciwieństwie do wielu innych warowni, nie został zdobyty przez buntowników. Dopiero w 1441 roku zdobył go rycerz Zikmund Rachn, który dodatkowo poważył się porwać córkę królewskiego hejtmana Půty z Častolovic. Kaltenštejn obległy i zdobyły wojska biskupie, a Zikmund został schwytany, torturowany i ostatecznie stracony. Uszkodzony zamek został naprawiony, lecz w następnych latach stracił na znaczeniu. Do jego zburzenia prawdopodobnie doszło w 1505  roku, kiedy to wykorzystano go jako źródło materiału budowlanego dla pobliskiego zamku Jánský Vrch, który był wówczas poddawany gruntownej przebudowie.

Architektura

   Zamek został zbudowany na wzniesieniu do którego dostosowano jego nieregularny kształt. XIII-wieczny rdzeń zamku o wymiarach 45 × 30 metrów usytuowano w najwyższym punkcie i otoczono obwodem kamiennych murów obronnych (2 metry grubości, około 7 metrów wysokości). Dominowała nad nim masywna, cylindryczna wieża – bergfried o średnicy w przyziemiu 10,8 metra i grubości muru 4,35 metra (na wyższych piętrach mur wieży miał już tylko 1,5 metra grubości). Wieża była pierwotnie dostępna jedynie przez portal na pierwszym piętrze. Na sam dół ciemnego i dusznego przyziemia dostać się można było tylko za pomocą drabiny. Ciekawostką jest zachowana tam na dnie mała komórka piwniczna. Powyżej pierwszego piętra prowadziły schody w grubości muru.
  
Na wschód od wieży usytuowano dwutraktowy budynek mieszkalny (11 x 13 metrów) ze sklepionymi kolebkowo trzema pomieszczeniami piwnicznymi. Od strony północno – zachodniej rozciągało się obwarowane murem (grubości 1,1 metra) podzamcze, dostępne przez prostą, przebitą w murze bramę i prawdopodobnie drewniany most. Według dokumentów źródłowych z 1443 roku funkcjonował tam browar, stajnie, młyn i głęboka studnia. W pierwszej połowie XV wieku zamek otoczono drugim, zewnętrznym pasem muru obronnego, co wydłużyło i dodatkowo zabezpieczyło drogę dojazdową do zamku górnego. Trzeba było wówczas pokonać do niego cztery bramy.

Stan obecny

   Obecnie najlepiej zachowanym elementem zamku jest połowa cylindrycznej wieży, przetrwała wciąż do wysokości około 20 metrów. Ponadto widoczne są mniejsze fragmenty murów oraz relikty dolnych partii budynku mieszkalnego z zasypanymi piwnicami. Wstęp na teren ruiny jest wolny.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Plaček M, Hrady a zámky na Moravě a ve Slezsku”, Praha 1996.

Strona internetowa hrady.cz, hrad Kaltenštejn.
Strona internetowa hrady.dejiny.cz, Kaltenštejn.
Strona internetowa wikipedia.org,Kaltenštejn.