Jemnice – zamek

Historia

   Miasto Jemnice zostało założone w 1227 roku. Prawdopodobnie wraz z nim zaczęto budować także zamek, lecz najstarsze informacje źródłowe o nim pochodzą dopiero z lat 1295 i 1298. Mowa w nich o królewskim burgrabim na jemnickim zamku. W 1331 roku Jemnice zostały oddane w zastaw rodzinie Lichtenburków (braciom Smilowi i Čenkowi), do której zamek należał z pewnymi przerwami, aż do końca XV wieku.
   W 1530 roku Jemnice uzyskały statut górniczego miasta królewskiego i zostały przekazane przez Ferdynanda I w dziedziczną własność Jindřichowi Meziříčskému z Lomnicy. Za jego rządów w mieście wybuchały liczne bunty i niepokoje mieszczan, niezadowolonych ze zbyt dużych obciążeń. Rebelianci próbowali nawet w 1556 roku zdobywać zamek, lecz bez powodzenia.  Ostatecznie spory zakończyły się dopiero w 1588 roku, po interwencji cesarza Rudolfa II.
   W czasach syna i następcy Jindřicha, Tasa Meziříčskiego, zamek został przebudowany w duchu renesansu. Utworzono wówczas arkadowy dziedziniec pomiędzy czterema skrzydłami zabudowy. Od 1628 roku Jemnice dzierżył Fridrich Jankovski z Vlašimia, a od 1755 roku hrabia Maxmilián Daun, który przeprowadził kolejną, tym razem barokową przebudowę. W 1818 roku Jan Filip Stadion-Warthausen-Thannhausen utworzył na zamku muzeum, a w 1842 Alfons Pallavicini rozpoczął kolejną, trwającą przez większość drugiej połowy XIX wieku przebudowę. W 1945 roku zamek został skonfiskowany i znacjonalizowany.

Architektura

   Miasto zostało usytuowane na wyniosłości terenu nad rzeką Želetavką, po jej wschodniej stronie. Zamek został zbudowany w najbardziej odsłoniętym, południowo-wschodnim narożniku Jemnic, w ciągu obwarowań miejskich. Otrzymał on w planie kształt czworoboku, którego południowa i wschodnia kurtyna murów były przedłużeniem murów miejskich. Ich grubość wynosiła około 2 metry. By mieć niezależność, zamek został od strony miasta zabezpieczony własnym murem głównym, fosą oraz murem zewnętrznym tworzącym obszar niewielkiego parchamu. Narożnik północno – zachodni, północno – wschodni i południowo – wschodni zostały wzmocnione cylindrycznymi wieżami o zewnętrznych średnicach wynoszących od 6,5 ​​do 8,5 metrów. Dwa główne budynki mieszkalne przystawiono do wewnętrznych ścian kurtyny północnej i zachodniej. Bramy wjazdowe przepruto w kurtynach chronionych przez dwie wieże: we wschodniej, gdzie brama wychodziła na tereny podmiejskie, oraz północnej, skierowanej w stronę podzamcza i dalej w stronę miasta.
   W latach 1525-1530 Jan z Pernštejna wzmocnił wschodnią stronę obwarowań trzema rondelami przystosowanymi do obrony ogniowej, z których dwa prawdopodobnie połączone były z drugą linią miejskich murów obronnych. W ostatniej ćwierci XVI wieku za Tasa Meziříčskiego powiększono znacząco zabudowę mieszkalną, tak że osiągnęła ona formę czteroskrzydłowego założenia, które wchłonęło trzy narożne wieże i wyszło nawet na teren dawnego międzymurza.

Stan obecny

   Dzisiejszy zamek w wyniku wielokrotnych i gruntownych przekształceń całkowicie zatracił pierwotne, średniowieczne cechy stylistyczne. Oryginalne mury i relikty wież ukryte są zapewne głównie w skrzydle północnym i zachodnim, częściowo także w południowym. Jedynym zachowanym elementem średniowiecznych obwarowań jest położona w pobliżu, na ulicy V Zahrádkách, dawna baszta miejska. Od 2012 roku zdewastowaną rezydencję zaczęto poddawać stopniowym remontom z przeznaczeniem na planowane muzeum lotnictwa Karela Janouška.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa castles.cz, Zamek Jemnice.