Jemnice – kościół św Wita

Historia

   Kościół św. Wita został ufundowany wraz z nieco późniejszym klasztorem franciszkańskim w 1455 roku przez braci Albrechta, Hynka i Štěpána z Lichtenburka. Już paręnaście lat później, w 1468 roku Jemnice oblegane były przez węgierskiego króla Macieja Korwina. Zapewne położony poza miastem kościół nie uniknął wówczas bliżej nieznanych szkód.
   Klasztor franciszkański początkowo cieszył się uznaniem miejscowej szlachty i mieszczan, o czym świadczą liczne ich nagrobki w kościele. Dobre czasy zakończyły się jednak wraz z nadejściem reformacji na początku XVI wieku. W 1529 roku Jindřich z Lomnicy zakazał w kościele wygłaszania kazań, a gdy w następnych dziesięcioleciach protestanccy mieszczanie wyrzucali z miasta katolików, także franciszkanie zostali zmuszeni do odejścia. Nastąpiło to prawdopodobnie w 1546 lub 1558 roku.
   Po wojnie trzydziestoletniej podjęto próbę przywrócenia klasztoru franciszkanom. W 1673 objęli oni ponownie budynek w posiadanie, lecz tylko jeden brat przebywał w nim na stałe. Z powodu kłopotów finansowych oraz niechęci biskupa ołomunieckiego, Karola II z Liechtensteina, franciszkanie ostatecznie porzucili Jemnice dwa lata później, a zniszczone budynki klasztorne zostały rozebrane. Kościół w XVIII wieku został przebudowany (między innymi przebito nowe okna) i jeszcze funkcjonował. W 1788 roku został sprzedany hrabiance Antoninie Daun, która sfinansowała jego naprawę i przekazała miastu Jemnice w 1790 roku.

Architektura

   Kościół wzniesiono na wzgórzu, na północny wschód od centrum miasta. Początkowo była to niewielka budowla o formie kaplicy, z nawą o wymiarach 8,5 x 12,5 metra i nieznanym wyglądzie prezbiterium. Po ufundowaniu franciszkańskiego klasztoru pierwotne prezbiterium zostało zburzone i zastąpione większym, zamkniętym trójbocznie i wzmocnionym przyporami. Przypory te pozwalają stwierdzić, że prezbiterium oryginalnie było zwieńczone dwoma polami sklepienia krzyżowo – żebrowego (być może nigdy nie dokończonego). Przy północnej stronie prezbiterium dawniej dostawiony był aneks, w przybliżeniu prostokątny, dostępny z zewnątrz.
   W kolejnej fazie budowy (przełom XV i XVI wieku) rozebrano południową ścianę nawy i prawie dwukrotnie z tej strony powiększono kościół. Nawa osiągnęła wówczas około 12×11 metrów z jednym polem krzyżowego sklepienia. Do części tej przylegają od południa trzy nisze z bocznymi kaplicami, czwarta została dodana w naroże między nawą a prezbiterium.
   Niewiele wiadomo o wyglądzie średniowiecznych zabudowań klasztornych. Najprawdopodobniej od strony północnej z kościołem sąsiadowały krużganki otaczające wirydarz.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa farnostjemnice.cz, Historie. Obec Jemnice.
Strona internetowa hrady.cz, klášter františkánů s kostelem sv. Víta a sv. Modesta.