Jakub – kościół św Jakuba

Historia

   Kościół św. Jakuba został ufundowany w XII wieku przez Marię ze Švábenic oraz jej synów: Slavibora i Pavla. Budynek został konsekrowany w 1165 roku i musiało być to wydarzenie doniosłe, skoro ceremonię poprowadził biskup praski Daniel, a uczestniczył w niej król Władysław II z żoną Judytą. Przypuszcza się, iż powody jego powstania sięgają 1142 roku, kiedy to wybuchł konflikt o tron pomiędzy Władysławem II a morawskim rycerstwem popierającym Konrada II znojemskiego, w gronie którego znalazł się Dalibor, mąż Marii, ojciec Slavibora i Pavla. W sporze tym Władysława poparł biskup Ołomuńca Jindřich Zdík, automatycznie stając się celem ataków Morawian. W związku z tym papież Eugeniusz III ekskomunikował morawską szlachtę, co oznaczało zakaz wszelkich ceremonii kościelnych na terenie ich majątków, w tym chrztów i pogrzebów. Ostatecznie władzę w Czechach zdobył Władysław II, a morawski bunt spacyfikowano. Być może ufundowanie kościoła św. Jakuba było zadośćuczynieniem Marii lub próbą cofnięcia ekskomuniki nałożonej na nieżyjącego już w 1165 roku męża.
   W trakcie wojen husyckich pierwszej połowy XV wieku świątynia została uszkodzona. Ponowne zniszczenia przyniosła jej wojna trzydziestoletnia w XVII stuleciu. W latach 70 i 80-tych XIX wieku kościół poddano renowacji i reromanizacji. Prace dotknęły zwłaszcza wieżę w której zrekonstruowano część triforiów.

Architektura

   Kościół jest romańską, orientowaną względem stron świata, jednonawową budowlą z półkolistą apsydą po stronie wschodniej i czworoboczną wieżą od zachodu. Na tle innych budowli romańskich, poza doskonałym stanem zachowania, wyróżniają go elewacje zewnętrzne. Pokryte są one szeregiem lizen, ślepych arkad i fryzów, pomiędzy którymi umieszczono płaskorzeźby przedstawiające św. Wojciecha, św Wacława, św. Prokopa i biskupa Zdíka. Ich powstanie przypisuje się warsztatowi pracującemu dla pobliskiego klasztoru w Sedlcu koło Kutnej Hory. Według alternatywnej hipotezy płaskorzeźby te powstały w Niemczech lub we Włoszech, a na fasadę kościoła dostały się wtórnie (świadczyłoby o tym przycięcie miecza i nóg dwóch z postaci w celu dopasowania do fryzu). Być może przywieziono je z kampanii Władysława II do Mediolanu, gdzie podążył on wraz z cesarzem Fryderykiem Barbarossą.
   Wejście do budynku umieszczono w południowej ścianie nawy, gdzie umieszczono romański portal z tympanonem przedstawiającym Chrystusa z dwoma postaciami, prawdopodobnie aniołami. Wnętrze kościoła zdominowane jest przez zachodnią emporę wspartą na dwóch kolumnach i trzech arkadach. Nawę pierwotnie wieńczył płaski, drewniany strop, dopiero w XVI wieku założono ceglane sklepienie.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa apsida.sk, Jakub (ČR).
Strona internetowa turistika.cz, Kostel sv. Jakuba v obci Jakub – Církvice.