Historia
Skalny zamek Hřídelík został wzniesiony na południe od osady Blíževedly, która po raz pierwszy wspomniana została w źródłach pisanych w roku 1292, jako własność biskupstwa praskiego. Zarządzający zamkiem burgrabia po raz pierwszy został udokumentowany w 1334 roku. Był to wówczas Martin z Hřídelíka, pełniący swą funkcję dla biskupa Jana IV z Dražic. O tym że zamek był ośrodkiem zarządzania posiadłościami biskupimi, świadczyłby inwentarz dziesięciny papieskiej z lat 1352-1369 („Bleyzweld sive Hrziedelik”). Wkrótce jednak Hřídelík utracił swą funkcję, gdyż w 1375 roku arcybiskup praski Jan Očko z Vlašimia kupił od Hanuša z Dubé zamek Helfenburk u Úštěka. Od tamtego momentu niewielki Hřídelík stracił na znaczeniu. Ostatnia wzmianka o nim odnotowana została w 1395 roku, kiedy to miał się stać własnością klasztoru dominikańskiego, a przez ten czas był wykorzystywany jako więzienie dla księży skazanych przez sąd kościelny z archidiecezji w Pradze. Ostateczny kres funkcjonowania zamku przyniosły zapewne wojny husyckie.
Architektura
Zamek Hřídelík został wzniesiony na dużym skalnym bloku piaskowca oraz drugim, mniejszym ostańcu, na którym być może posadowiono pojedynczą budowlę. Główną skałę od zachodu zabezpieczała szczelina, oddzielająca rdzeń zamku od grupy mniejszych bloków piaskowca, sięgających około 5 metrów ponad poziom terenu. Oba wspomniane bloki zajmowały miejsce skalistej wyniosłości terenu o charakterze zbliżonym do cypla, w planie mającej dłuższą oś na linii wschód – zachód. Strome zbocze ochraniało zamek od południa, a także częściowo od wschodu i zachodu, przy czym główny blok piaskowca zajmował skrajną wschodnią część założenia. Na północy stosunkowo wąski przesmyk łączył Hřídelík z osadą targową Blíževedly.
Wzdłuż krawędzi kulminacji większej skały wzniesiono nieregularny w planie obwód kamiennego muru, otaczającego wewnętrzną przestrzeń o kształcie zbliżonym do trójkąta, z przeciwprostokątną skierowaną ku północy i ściętym narożnikiem północno – wschodnim. Teren w obrębie muru obwodowego dzielił się na dwa poziomy: wyższy, osadzony na skalnej półce, oraz niższy, obiegający półkę od strony południowej i południowo – wschodniej. Teren w obrębie muru był także podzielony grubą poprzeczną ścianą, wybiegającą mniej więcej z południowo – zachodniego narożnika w kierunku północno – wschodnim. Zadaszona i tworząca pomieszczenie była z pewnością część północno – wschodnia ostańca, w której murach utworzono otwory okienne. Wtórnie oddzielono ją cienką ścianką działową. Nie ma pewności czy także któraś z pozostałych partii w obrębie muru obwodowego stanowiła budynek, czy też była otwartym dziedzińcem z ewentualną drewnianą zabudową przystawioną do wewnętrznych elewacji muru.
Według przekazu pisemnego z 1390 roku, na zamku znajdować się miał w średniowieczu młyn wiatrowy. Z racji wykorzystania siły wiatru, zapewne wzniesiono go na jednym z najwyżej położonych miejsc całego założenia. Nie wiadomo jednak, czy został zbudowany na największym wschodnim bloku skały, czy też zajmował mniejszy ostaniec po stronie zachodniej, na którym ślady w kamieniu wskazywałyby na funkcjonowanie jakieś budowli.
Wejście do rdzenia zamku było możliwe od południa, za pośrednictwem wykutego w skale korytarza o gotyckim, ostrołukowym profilu wejścia i 18 metrach długości. Kończył się on schodami w północnej części skalnego bloku. Niewykluczone jednak, iż powstał wtórnie, a pierwotnie na dziedziniec zamku dostawano się wyłącznie za pomocą drewnianych schodów, łatwych do zdemontowania w razie zagrożenia.
Stan obecny
Zamek nie zachowywał się do czasów współczesnych. Widoczne są jedynie niskie fragmenty murów oraz ciekawe, wykute w skale korytarze i komory. Ceglane fragmenty murów są reliktami domu zbudowanego w latach 30-tych XIX wieku przez biskupa Litoměřic Augustina Hille. Wstęp na teren ruin jest wolny. Znajdują się one za grupą kilkudziesięciu drzew w południowo – zachodniej części miasteczka Blíževedly, odległego o około 150 metrów od głównej szosy.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Gabriel F., Panáček J., Hrady okresu Česká Lípa, Praha 2000.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Severní Čechy, t. III, red. Z.Fiala, Praha 1984.