Starý Stránov (Hrádek nad Zámostím) – zamek

Historia

   Pierwsza wzmianka pisana o zamku pochodzi z 1297 roku, kiedy pisał się z niego Mikuláš z Hrádka. Wzniesiony został zapewne krótko przedtem, jako jedna z wielu strażnic chroniących szlak prowadzący z Pragi do Mladá Boleslav, Českiej Lípy, a dalej na Śląsk i Łużyce. W pobliskiej osadzie Zámostí w średniowieczu funkcjonował drewniany most przerzucony ponad rzeką Izerą, który zamek mógł także zabezpieczać. Ponadto służył za obronną siedzibę niższej szlachty.
   Na przełomie XIV i XV wieku na zamku siedzieli Myškowie z Hrádku, udokumentowani w 1404 i 1415 roku, którzy nadali mu jedną z nazw (Myškův hrádek). Dzierżyli oni Hrádek do 1469 roku, później kolejni właściciele często się zmieniali, aż pod koniec XV stulecia przejęli go Stránovscy ze Sovojevic. Od tego czasu zamek nie był na stałe zamieszkiwany, ponieważ nowi panowie mieszkali w pobliskim Stránovie. Hradek stopniowo popadał w ruinę, a w 1545 roku był już wymieniany w źródłach jako opuszczony.

Architektura

   Zamek usytuowano na dużym skalnym cyplu na lewym brzegu Izery. Od strony rzeki chroniony był stromymi zboczami, od północy wąwozem, natomiast najwygodniejsza droga dojazdowa prowadziła od południa. Tam też zabezpieczono się przekopem (przechodzącym także na stronę wschodnią) i ziemnymi okrągłymi obwarowaniami. Rdzeń zamku miał kształt zbliżony do prostokąta do którego zachodniej, najbezpieczniejszej (nadrzecznej) kurtyny przystawiono budynek mieszkalny. Prawdopodobnie był on piętrowy, a jego pomieszczenia posiadały płaskie stropy. Zamek najpewniej był niedużą, prostą budowlą pozbawioną wieży, typowym założeniem mieszkalno – obronnym średniowiecznej niższej szlachty.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowała się część murów obwodowych: cała strona zachodnia wraz z pierwotnymi oknami i fragment murów od północy i południa. Wewnątrz znajdują się obecnie dwa nowożytne budynki. Należą one do osób prywatnych dlatego wejście do środka jest niemożliwe, choć całe założenie można obejść dookoła.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.