Holštejn – zamek

Historia

Zamek Holštejn prawdopodobnie został wzniesiony w latach 60-tych XIII wieku  z inicjatywy Hartmana, syna ważnego morawskiego możnowładcy, Crha z Ceblovic. Pełnił on funkcje obronne, mieszkalne i administracyjne dla kolonizowanych wówczas okolicznych terenów. Po raz pierwszy Hartman użył przydomka “z Holštejna” w 1268 roku, zamek musiał więc być już wówczas przynajmniej częściowo zbudowany i zdatny do zamieszkania. Od 1278 roku Hartman podpisywał się jako z Holštejna już na wszystkich listach, od tamtego roku pełnił także ważną funkcję brneńskiego komornika. Zmarł na początku XIV wieku, podobnie jak jego syn, Crha z Holštejna, który odszedł w 1308 roku. Kolejnym właścicielem zamku był Čeňka z Lipé, a następnie Vok I, który założył nowy ród panów z Holštejna. Brali oni udział w życiu politycznym ówczesnych Czech i Moraw, oskarżani byli także o działalność rozbójniczą:  Vok III brał udział w walkach margrabiów, a Vok IV zginął w 1420 roku w bitwie pod Wyszehradem w trakcie krucjaty antyhusyckiej, choć początkowo podpisał protest przeciwko spaleniu Jana Husa. Na stronę katolicką przeszedł rok przed bitwą, dołączył do armii Zygmunta Luksemburczyka i poległ wraz z innymi rycerzami morawskimi w wyniku nieprzemyślanego ataku na husycki tabor. Vok V odziedziczył majątek swojego ojca, który podzielił na trzy części i trzech różnych właścicieli. Zmarł w 1466 roku, a ponieważ nie miał spadkobierców zamek został sprzedany. Holštejn zmieniał jeszcze wielokrotnie właścicieli w drugiej połowie XV wieku, jednak nie inwestowali oni w utrzymanie i renowacje zamku. W 1531 roku był on już opisywany jako opuszczona ruina.

Architektura

Zamek został wzniesiony na wysokim skalnym cyplu o płaskiej i nieregularnej w planie powierzchni o wymiarach około 85×52 metry. Wysokie urwiska zabezpieczały go praktycznie z każdej strony, jedynie od południa znajdowało się kolejne, oddzielone szczeliną wzniesienie na którym usytuowano podzamcze. Tak więc by dostać się do zamku trzeba było pokonać wysoko zawieszony most na podzamcze, a następnie podobny most prowadzący do zamku górnego. Za nim znajdowały się obwarowania których relikty są obecnie rożnie interpretowane. Mogło to być niewielkie, niskie przedbramie prowadzące do portalu bramnego w głównym murze lub wieża bramna wysunięta przed lico murów. Wewnątrz dziedziniec otaczała zabudowa gospodarcza i mieszkalna, przystawiona do murów obronnych. Najprawdopodobniej zamek nie posiadał wieży – stołpu. Główne skrzydła znajdowały się po stronie wschodniej i zachodniej, krótszy budynek zamykał dziedziniec także od północy. Ciekawostką była jaskinia ukryta w skalnym masywie, wykorzystywana jako loch i więzienie. Była ona wysoka na 17 metrów i składała się z głównej komory o wymiarach 25 x 35 metrów do której dochodziły cztery mniejsze komory, z których jedną połączono ukrytym wąskim kanałem z powierzchnią.

Stan obecny

Z zamku do czasów obecnych zachowały się dość liczne i wysokie fragmenty murów obronnych i nieco mniejsze zabudowy wewnętrznej.  Obecnie całe wzniesienie pokryte jest gęsto drzewami, dlatego by podziwiać skalny masyw i ruiny zamku warto wybrać się w okresie poza wegetacją roślinności. Wstęp na teren ruin jest wolny, możliwe jest również wejście do jaskini pod zamkiem.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa holstejn.eu, Historie hradu Holštejn.