Hnanice – kościół św Wolfganga

Historia

   Początki wsi Hnanice a zarazem pierwszej, jeszcze niewielkiej świątyni datuje się na początek XIII wieku. Według tradycji osada była punktem zbornym dla rycerzy wypraw krzyżowych do Ziemi Świętej z obszarów na północ od Dunaju. Powaga i ryzyko misji miały doprowadzić do rozwoju intensywnego życia duchowego, dlatego w trzeciej ćwierci XIII wieku pierwotna kaplica została zastąpiona małym kościołem pod wezwaniem św. Wolfganga. Został on zbudowany nad studnią, której przypisywano cudowne uzdrowienia. Z tego powodu kościół wkrótce stał się miejscem licznych pielgrzymek.
   W 1471 roku opat klasztoru Louka, Jan Bavor, uzyskał dla Hnanickiej świątyni odpusty z który miała być finansowana budowa nowego, większego kościoła. Prace pod nadzorem mistrza Lorenza Spenninga, budowniczego katedry św. Szczepana w Wiedniu, rozpoczęto około 1480-1482. Nietypowo budowę zaczęto od wieży, by stara świątynia mogła jak najdłużej służyć wiernym i pielgrzymom. Ukończono ją wraz z korpusem nawowym do końca XV wieku, jednak z powodu sporów dotyczących finansowania, nigdy nie zbudowano nowego prezbiterium, pozostawiając starszą konstrukcję. Ostatecznie kościół konsekrował w 1510 roku Martin, biskup nikopolski.
   Kres funkcjonowania parafii przyniosła w drugiej połowie XVI stulecia reformacja, a w pierwszej połowie XVII wieku budowla została spalona w trakcie wojny trzydziestoletniej. Remont przeprowadzono po zakończeniu walk, w 1657 roku. Być może właśnie wówczas wzniesiono późnogotyckie sklepienia. Pod koniec XVIII wieku w ramach reform józefińskich zniesiono miejsca pielgrzymek. Kaplica nad studnią zaczęła od tamtego momentu służyć jako magazyn dla miejscowej społeczności.  Została odnowiona dopiero pod koniec XIX wieku, lecz niestety już w 1945 cały kościół został zniszczony. Naprawy rozpoczęto dopiero w latach 80-tych XX wieku.

Architektura

   Pierwotna świątynia wzniesiona nad studnią w XIII wieku, powstała jako budowla orientowana względem stron świata, jednonawowa z trójbocznie zamkniętym prezbiterium i małą wieżą od południa, która mieściła zakrystię na parterze. Wnętrze nawy przykryto płaskim, drewnianym stropem, natomiast prezbiterium sklepiono.
   Pod koniec XV wieku wzniesiono nowy, obszerny trójnawowy korpus. Został on wzmocniony licznymi zdobionymi przyporami, pomiędzy którymi umieszczono duże, ostrołukowe okna w górnych partiach oraz rząd mniejszych poniżej. Bogato zdobione portale wejściowe umieszczono od strony północnej i południowej. W północnym tympanonie wyrzeźbiono motyw Zwiastowania Marii Panny, w północnym natomiast Chrystusa w koronie cierniowej. Od strony zachodniej powstała nowa wysoka wieża o cechach obronnych. Założono ją na planie czworoboku z ośmiobocznym zwieńczeniem. Z trzech stron przebito niewielkie, szczelinowe otwory, a część czworoboczną zwieńczono machikułami. Po południowo – wschodniej stronie nawy dobudowana została niewielka kaplica św. Linharta. Jej elewacje są gładkie i mają trzy okna ze zwieńczeniami w formie trójliści, a wnętrze sklepiono sieciowo.
   Jako iż przebudowy z końca XV wieku nigdy nie ukończono, po wschodniej stronie kościoła wciąż funkcjonowała starsza nawa i prezbiterium z południową zakrystią, będącą pozostałością dawnej wieży. Wewnątrz nową nawę główną zwieńczono sklepieniem beczkowym, boczne natomiast gwiaździstymi. W zachodniej części znajduje się empora do której wiodą schody umieszczone w przysadzistej, półokrągłej wieżyczce od strony zachodniej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa farnostlouka.cz, Kostel sv. Wolfganga v Hnanicích.
Strona internetowa kralovskedilo.ktf.cuni.cz, Kostel sv. Wolfganga.
Strona internetowa wikipedia.org,Kostel svatého Wolfganga (Hnanice).