Frýdek – zamek

Historia

   Zamek został wzniesiony w pierwszej połowie XIV wieku przez książąt cieszyńskich (prawdopodobniejsze przez Kazimierza I), by ochraniać granicę z Morawami, miejscowe szlaki handlowe i rozwijające się wówczas miasto Frýdek. W XV wieku został znacząco rozbudowany, zarówno o nowe pomieszczenia mieszkalne jak i obwarowania, a na przełomie XVI i XVII stulecia wprowadzono z inicjatywy Bartłomieja Bruntálského z Vrbna zmiany, przekształcające średniowieczny zamek w renesansową rezydencję.
   Zamek był własnością książąt cieszyńskich do połowy XVI wieku, choć oddawali go często w zastaw różnym szlacheckim rodom z terenu Moraw. W XV wieku byli to panowie z Tvorkova i Kornic, a w kolejnym stuleciu Pernštejnowie.
Od 1636 roku właścicielem zamku był hrabia Jerzy III z Oppersdorfu. Z jego inicjatywy wzniesiona została kaplica zamkowa św. Barbary oraz przekształcono teren przedzamcza, wznosząc na nim jeden duży budynek i zasypując fosę. Ważnym wydarzeniem w dziejach zamku był wielki pożar z 1688 roku, który zniszczył wszystkie drewniane elementy rezydencji. Wkrótce jednak po ugaszeniu żywiołu hrabia Franz Euzebiusz zarządził odbudowę. W 1798 roku Jan Nepomuk Pražma sprzedał zamek Marii Krystynie, siostrze cesarza Józefa II. Habsburgowie we Frýdku osadzili jedynie urzędników i administrację, sami w rezydencji przebywali bardzo rzadko. W 1918 roku zabytek przeszedł na własność państwa czechosłowackiego, które w 1923 roku umieściło w nim Zarząd lasów państwowych. Od 1960 roku na zamku znalazło siedzibę muzeum, którego zarząd rozpoczął stopniową renowację.

Architektura

   Zamek został zbudowany na wzniesieniu nad rzeką Ostrawicą i w związku z tym otrzymał nieregularny, wieloboczny obwód murów obronnych, poprowadzonych krawędziami wzgórza. Jego zabudowa z XV wieku była dość nietypowa. Po stronie wschodniej usytuowano główny, trójpiętrowy budynek pałacowy, służący jednocześnie za bramę wjazdową na dziedziniec. Brama poprzedzona była mostem zwodzonym ponad pięciometrowej głębokości fosą, a górowała nad nią, wtopiona w korpus budynku, czworoboczna wieża. Po stronie południowej znajdowało się najstarsze, jeszcze XIV-wieczne skrzydło mieszkalne, kolejne (być może o wieżowym charakterze) usytuowano po stronie północnej. W XV wieku warownię wzmocniono zewnętrznym, niższym murem obronnym z dwoma niewielkimi wieżami po stronie zachodniej. Po stronie wschodniej uformowało się obwarowane podzamcze z czworoboczną wieżą bramną. Łączyło się ono z fortyfikacjami miejskimi.

Stan obecny

   Zamek zachował się do czasów współczesnych, jednak w trakcie wielokrotnych nowożytnych przekształceń utracił pierwotne, średniowieczne cechy stylowe. Obecnie na zamku siedzibę ma muzeum, organizujące pięć stałych wystaw, bibliotekę, zajęcia edukacyjne oraz imprezy kulturalne i koncerty.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Strona internetowa hrady.cz, zámek Frýdek.
Strona internetowa muzeumbeskyd.com, Historie zámku a muzea.