Drahanovice – zamek

Historia

   Początki niewielkiego zamku sięgają pierwszej połowy XIV wieku, kiedy to jeszcze miał on formę bardziej zbliżoną do rycerskiego dworu. Nazwa Drahanovice po raz pierwszy pojawiła się w przydomku niejakiego Přibíka w 1322 roku, a następnie w 1351 roku, kiedy to miejscowe dobra zakupić miał Podoba, później zwany z Drahanovic. W okresie wojen husyckich zamek musiał zostać zniszczony, gdyż w 1437 roku pominięto go w transakcji sprzedaży dóbr Všeborowi z Chudobína. Nowy właściciel odbudował Drahanovice. W XVI stuleciu zamek znajdował się w posiadaniu panów ze Stvolová, którzy po 1520 roku i około 1567 roku dokonali przebudowy swej siedziby, zwiększając komfort mieszkalny. Drahanovice długo nie służyły im, gdyż utracili je w 1622 roku w ramach represji po nieudanym powstaniu antyhabsburskim. Kolejni właściciele często się zmieniali a podupadła budowla służyła już wówczas jedynie celom gospodarczym i jako miejsce zamieszkiwania urzędników dworskich. W połowie XIX wieku jedyny ocalały element, wieżę mieszkalną, poddano romantycznej przebudowie, a po roku 1960 renowacji.

Architektura

   Zamek wzniesiono na niewysokim wywyższeniu terenu o spłaszczonej powierzchni, mającym w planie owalny kształt o wymiarach około 35 x 30 metrów. Układ zabudowań dziedzińca pozostaje nieznany, wiadomo jedynie, iż w obrębie obwarowań znajdowała się wieża mieszkalna oraz na wschód od niej jakiś budynek po którym pozostały piwnice.
   Czworoboczna wieża w planie otrzymała 6 x 6,2 metra. Posiadała ona cztery główne kondygnacje (oraz poddasze) z czego dwie najwyższe pełniły funkcje mieszkalne. Wejście do niej pierwotnie znajdowało się na wysokości pierwszego piętra, musiały więc do niej prowadzić drewniane zewnętrzne schody. Przyziemie oraz wąska komora piwniczna w której znajdowała się studnia, dostępne były tylko i wyłącznie z pierwszego piętra za pomocą drabiny opuszczanej przez otwór w stropie. Wyższe, pierwsze piętro (kondygnacja wejściowa) zwieńczone było sklepieniem kolebkowym i najpewniej pełniło rolę gospodarczego przedsionka. Dwie najwyższe kondygnacje mieszkalne początkowo kryte były stropami belkowymi.
   W XVI wieku niewygodne do użytkowania drabiny zastąpiła cylindryczna klatka schodowa, częściowo wtopiona w mur południowy, a częściowo wysunięta ryzalitowo przed lico. Połączyła ona wszystkie kondygnacje, łącznie z przebudowanym poddaszem. Dodatkowo na drugim piętrze założono żebrowe sklepienie sześciodzielne, spięte zwornikiem ze znakiem herbowym Jana Drahanovskiego ze Stvolová z datą 1567. Co ciekawe żebra nie pełniły w nim już funkcji konstrukcyjnej a jedynie dekoracyjną.

Stan obecny

   Obecnie jedyną pozostałością zamku – dworu jest wieża mieszkalna, przebudowana w XVI stuleciu (klatka schodowa, sklepienie drugiego piętra, najwyższa kondygnacja) i XIX wieku (hełm). Po przeprowadzeniu w ostatnich latach renowacji, w 2002 roku została udostępniona dla zwiedzających. Mieści ona niewielką ekspozycję archeologiczną oraz wystawę poświęconą historii regionu.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t. II, Praha 1983.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.