Dolní Dvořiště – kościół św Idziego

Historia

   Pierwszy kościół w Dolní Dvořiště jest poświadczony źródłowo w 1279 roku. Od 1367 roku funkcjonował on jako świątynia parafialna, którą około 1400 roku w związku z rozwojem miasta i zwiększeniem liczby ludności postanowiono rozbudować. Inicjatorem tych prac był możnowładca Petr z Rožmberka, jednak jego ambicjom przeszkodził wybuch wojen husyckich, które spowodowały odłożenie przebudowy kościoła do lat 80-tych XV wieku. W 1480 roku wzniesiono wschodnią część świątyni, którą w 1488 zasklepiono, natomiast korpus wybudowano w latach 90-tych XV stulecia. Jeszcze na początku XVI wieku zmieniono pierwotne plany i podwyższono mury obwodowe kościoła, a na końcu zasklepiono nawy. Ostatecznie konsekracja nowej budowli miała miejsce dopiero w 1507 roku.
   Przez kolejne stulecia nie dokonywano żadnych znaczących przekształceń, skupiając się jedynie na doraźnych naprawach. Gruntowne renowacje przeprowadzono w 1838 i 1891 roku, przy czym w trakcie tej ostatniej usunięto nowożytne tynki i barokowe wyposażenie świątyni. Po 1945 roku, kiedy z Dolní Dvořiště usunięto większość niemieckich mieszkańców, budynek zaczął być wykorzystywany sporadycznie, a jego stan stopniowo zaczął się pogarszać.

Architektura

   Kościół z początku XVI wieku został wzniesiony jako późnogotycka, orientowana względem stron świata budowla składająca się z trzech naw korpusu, węższego prezbiterium o trójbocznym zamknięciu po stronie wschodniej, przystawionej do niego od północy zakrystii z ossuarium na piętrze oraz piętrowej kruchty przy nawie południowej. Do prostej fasady zachodniej przystawiono natomiast wieżyczkę z cylindryczną klatką schodową.
  Prezbiterium z zewnątrz opięte zostało przyporami, pomiędzy którymi przepruto wysokie, ostrołukowe okna. Wewnątrz zastosowano sklepienie sieciowe, opadające pół-walcowymi służkami do samej ziemi. W północnej ścianie prezbiterium usytuowano ozdobną niszę zamkniętą łukiem w ośli grzbiet, a obok niej bogato dekorowaną chrzcielnicę z XV wieku.
   Korpus kościoła przedzielono dwoma rzędami sześciu filarów, wydzielającymi trzy, równej wielkości nawy. Zwieńczono je sklepieniami sieciowymi o rożnych formach w nawie głównej i nawach bocznych. W zachodniej części korpusu umieszczono emporę ozdobioną motywami dużej pięcioramiennej róży. Róża ta, jako symbol Rožmberków, jest w kościele powtarzana wielokrotnie, między innymi jako ozdoba zworników sklepiennych. Empora została również zwieńczona sklepieniem sieciowym, a w jej południowej części późnogotyckie nadwieszone schody prowadzą do siodłowego portalu wiodącego na piętro kruchty.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., t. I-IV, Praha 1977-1982.
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Jiljí (Dolní Dvořiště).