Chřenovice – kościół św Wacława

Historia

   Początki kościoła parafialnego w Chřenovicach prawdopodobnie sięgają lat trzydziestych XII wieku. Datowanie to oparte jest na odnalezionej w XVIII wieku w prezbiterium pieczęci biskupa praskiego Jana z napisem Joannes Episcopus Pragensis. Nie wiadomo jednak czy chodziło o Jana I czy Jan II, dlatego czasem za okres powstania świątyni przyjmuje się pierwszą połowę XIII wieku. W źródłach pisanych kościół pojawił się po raz pierwszy dopiero w 1350 roku na wykazie świątyń deakanatu Kouřimskiego i Štěpánovskiego, wydanej przez arcybiskupa Pragi Arnošta z Pardubic.
   W trakcie wojen husyckich w kościele działali księża utrakwistyczni, dzięki czemu budowla przetrwała do 1625 roku. Wówczas to właściciel ziemskiego majątku Jan Rudolf Trčka z Lipy nakazał wypędzić wszystkich niekatolickich księży ze swojego majątku. Budynek utracił więc swojego proboszcza, a kościołem parafialnym stał się ponownie w 1857 roku.
   W okresie swego długiego istnienia budynek przechodził liczne naprawy. Przeprowadzali je w większości rzemieślnicy z wioski lub okolicznych osad. Na przykład w 1679 roku szklarz ze Zručy osadził nowe okna, w latach 1681-1682 pokryto dach wieży nowym gontem, a w 1864 roku wykonano dzwon i chrzcielnicę. Poważniejsze naprawy kościoła miały miejsce w 1900 roku, kiedy wymieniono dach kościoła i cały budynek otynkowano na szaro. Kolejne modyfikacje wprowadzono w 1937 roku, gdy dachy gontowe zostały wymienione na dachówki.

Architektura

   Kościół jest jednonawową, salową świątynią z czworoboczną, romańską wieżą po stronie zachodniej i gotyckim, trójbocznie zamkniętym prezbiterium po stronie wschodniej. Zostało ono zbudowane około 1300 roku i być może zastąpiło wcześniejszą romańską apsydę. Zachodnia część kościoła przylegała pierwotnie do zamku bądź dworu i była z nim połączona na wysokości pierwszego piętra wieży. Ma ona 18 metrów wysokości, cztery kondygnacje i ściany o długości 4,8 metra każda. Jej mury są dość grube, w dolnej części posiadają  około 1,2 metra, a górne piętra około 1,1 metra. Przyziemie wieży dostępne jest z nawy i sklepione kolebkowo. Komunikację pionową zapewniały drewniane schody.
  
Nawa została wzniesiona na planie prostokąta o długości 12,7 metrów i szerokości 5,6 metrów. Wewnątrz w jej zachodniej części znajduje się oryginalna empora, która jest podtrzymywana przez środkowy, czworokątny filar z granitowego kamienia. Wejście do niej znajduje się na pierwszym piętrze wieży, dlatego można przypuszczać iż służyła właścicielom miejscowego dworu. Wejście dla zwykłych parafian umieszczono w półokrągłym romańskim portalu po stronie północnej. Oświetlenie zapewniały pierwotnie małe, podłużne, romańskie okna, po trzy na obu dłuższych ścianach bocznych. Prezbiterium zaopatrzono od południa w duże gotyckie, dwudzielne okno zwieńczone sercem oraz mniejsze okno południowo – wschodnie. Dodatkowo po stronie wschodniej znajdowało się małe okno romańskie, obecnie zamurowane.
   Nawę zwieńczono płaskim, drewnianym stropem, prezbiterium sklepieniem krzyżowym bez żeber. W południowej ścianie zachowały się potrójne sedilia, a w północnej nisza sanktuarium.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Václava (Chřenovice).