Chotěbuz Podobora – skansen archeologiczny

Historia

Według badań archeologicznych tereny te zamieszkiwane były w dwóch etapach: wpierw w epoce żelaza około 800-400 p.n.e., a następnie od około połowy VIII wieku. Gród ten, zwany umownie Stary Cieszyn, należał wówczas do słowiańskiego plemienia Gołęszyców. W IX stuleciu został zniszczony, najprawdopodobniej przez wojska księcia wielkomorawskiego Świętopełka, bądź na skutek wojen pomiędzy Morawianami a plemieniem Wiślan. Ze względu na zniszczenie innych gołęszyckich grodów w okolicy, w tym najpotężniejszego grodziska w Lubomi, odbudowany Stary Cieszyn wraz z nowym grodem na Górze Zamkowej w Cieszynie, pełnił funkcję ośrodka administracyjnego, religijnego i gospodarczego dla rozległych obszarów pomiędzy Morawami na zachodzie, a państwem Wiślan na wschodzie. Stopniowo tracił jednak na znaczeniu względem lepiej usytuowanego grodu na Górze Zamkowej, który początkowo pełnił jedynie funkcję jego zaplecza. Ostatecznie opustoszał na przełomie XI i XII wieku, kiedy to przeniesiono jego funkcje na nową osadę.

Architektura

Gród ulokowano na niewielkim wzgórzu o stromych zboczach, nad lewym brzegiem rzeki rzeki Olzy. Było to założenie trójczłonowe składające się z najstarszej głównej części i położonych na południe dwóch podgrodzi, z których każde miało osobne obwarowania. Całość posiadało w planie kształt wydłużonego migdała. Drewniano – ziemne obwarowania grodu wzniesiono w konstrukcji skrzyniowej (izbicowej) z ustawionych rzędem drewnianych skrzyń wypełnianych piaskiem, gliną, ziemią lub kamieniami. Skrzynie te wznoszono w konstrukcji zrębowej. Na wale umieszczony był chodnik dla obrońców, osłonięty przedpiersiem w postaci palisady bądź częstokołu. Brama, jako najsłabszy element obwarowań, prawdopodobnie posiadała dodatkowe wzmocnienia w postaci umieszczonej nad nią wieży i mostu przerzuconego przez fosę. Umieszczone wewnątrz grodu domostwa wzniesiono w konstrukcji zrębowej (ułożone poziomo belki łączone w narożach) lub słupowej (belki ułożone pionowo) na planie prostokąta, mogły być odrobinę zagłębione w ziemię.

Stan obecny

Obecnie na terenie grodziska funkcjonuje skansen archeologiczny, na którego terenie odtworzono część przedniego wału skrzyniowego wraz z wejściową wieżą bramną i mostem. Po przeprowadzeniu gruntownych prac archeologicznych, wzniesiono długi budynku, inspirowany odkryciami z grodziska w niedalekiej Lubomii. Po 2005 roku przystąpiono do realizacji największej części prac budowlanych, podczas których powstał obwód drewniano – ziemnych obwarowań, a w centrum rekonstrukcje kolejnych sześciu budynków, przedstawiających różne techniki budowania w okresie wczesnego średniowiecza oraz kilku mniejszych replik obiektów produkcyjnych, między innymi pieca do produkcji żelaza, czy warsztatu ceramicznego. W skansenie obejrzeć można również ekspozycje, skupiające się przede wszystkim na dziejach grodu, przyrody w jego okolicach oraz poznać wyniki miejscowych badań archeologicznych.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa archeoparkchotebuz.cz.
Strona internetowa hrady.cz, Podobora.

Strona internetowa wikipedia.org, Stary Cieszyn (Cieszynisko).