Cheb – kościół św Bartłomieja

Historia

   Początki kościoła sięgają czasów po wielkim pożarze miasta w 1270 roku, kiedy to w ramach odbudowy król Przemysł Ottokar II nakazał wznieść szpital z kaplicą Ducha Świętego, którego prowadzenie powierzono zakonowi Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą. W 1347 roku kompleks ten został powiększony o kaplicę św. Wacława, wzniesioną przez Niklasa Walthera z Hofu. Nowa budowla stała się schronieniem dla chorych pielgrzymów, niestety już w drugiej połowie XIV stulecia szpital wraz z kaplicami został zniszczony przez kolejny pożar. W 1414 roku miasto ufundowało nowy kościół, nad którego wzniesieniem czuwał Niklas Gummerauer. Wkrótce potem, około 1426 roku, przebudowano także zabudowania szpitala.
   W drugiej połowie XVII wieku kościół przeszedł wraz z komandorią krzyżowców barokową przebudowę, zmieniono też wówczas jego wezwanie na św. Bartłomieja. W 1809 roku trzeci wielki pożar zniszczył zabudowania szpitalne, za wyjątkiem przyziemia, które miało kamienne sklepienia. Odbudowano je w latach 1814-1815, lecz niestety w 1945 roku w trakcie ostatnich walk drugiej wojny światowej budynek szpitala został całkowicie zburzony. Uszkodzeniu uległ także kościół, jednak został on odbudowany i w 1997 roku przywrócony zakonowi Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą.

Architektura

   Szpital i kościół usytuowano w północnej części miasta, przy brzegu rzeki Ohrzy, niedaleko od bramy Mostowej. Kościół św. Bartłomieja otrzymał dość nietypową formę, wzniesioną na planie zbliżonym do prostokąta, lecz z załamaną ścianą wschodnią. Powodem tego mogło być wykorzystanie przy wznoszeniu starszych budowli lub bliskość miejskich murów obronnych. Nie posiadał on wydzielonego zewnętrznie prezbiterium. Od strony południowej i zachodniej, tam gdzie przeprute zostały duże, ostrołukowe okna, został wzmocniony zewnętrznymi przyporami. Dwa mniejsze okna ostrołukowe umieszczono także po stronie wschodniej. Główny portal wejściowy znalazł się w elewacji południowej, mniejsze w ścianie wschodniej i zachodniej. Od strony północnej widoczne są arkady świadczące o dostawionych tu niegdyś budynkach szpitala.
   Wnętrze kościoła zostało zwieńczone sześciopolowym sklepieniem żebrowym, osadzonym na jednym, centralnym filarze. Pierwotnie jednak istniały dwa filary, na co  wskazują relikty podstawy drugiej kolumny w podziemiach kościoła. Zworniki sklepienne mają dekoracje roślinne, na jednym znajduje się również herb miasta Cheb. Ściany ozdobiono polichromiami, pochodzącymi głównie z XV wieku. Budynek został podpiwniczony.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Foltýn D., Sommer P., Vlček P., Encyklopedie českých klášterů, Praha 1998.
Umělecné památky Čech, Moravy a Slezska, red. Poche E., Praha 1977.

Strona internetowa wikipedia.org, Kostel svatého Bartoloměje (Cheb).