Buchlov – zamek

Historia

   Zamek Buchlov prawdopodobnie został wzniesiony w pierwszej połowie XIII wieku, choć badania archeologiczne wskazują, iż wzgórze zamkowe zasiedlane było już w okresie Państwa Wielkomorawskiego. Z pewnością funkcjonował już w latach 70-tych XIII stulecia, jako iż z tamtego okresu pojawiają się pierwsze informacje źródłowe, w związku z czym należy do jednej z najstarszych warowni na terenie Moraw. Powstał z inicjatywy królewskiej, jako ważny punkt obronny i ośrodek administracyjny z władzą sądową i tzw. prawem łowieckim, chroniącym królewskie regale do polowań i wycinki drzew.
   W XIV wieku rozbudowywany i utrzymywany przez królewskich burgrabiów, na początku XV stulecia zamek został oddany w zastaw Hanušowi i Jindřichowi z Liechtensteinu. Dzierżyli oni Buchlov do 1422 roku, kiedy to dokonali zamiany z królem Zygmuntem na Podivín, być może z tego powodu, iż okoliczne tereny były wówczas pod silnym wpływem ruchu husyckiego. W rękach królewskich zamek nie był zbyt długo, już w 1437 roku znów został zastawiony, tym razem Čenkowi z Mošnova. Także król Jerzy z Podiebradów dokonał zastawu w 1468, lecz w tym samym roku Buchlov został zdobyty i uszkodzony przez Węgrów Macieja Korwina, między innymi destrukcji uległa wówczas pierwotna kaplica zamkowa. Zniszczenia te stały się impulsem do przeprowadzenia późnogotyckiej przebudowy, która ciągnęła się aż do połowy XVI wieku. Jej inicjatorami byli między innymi Ctibor Tovačovský z Cimburka (1484–1494), po 1518 roku ród z Žerotína i Jan Ždánský z Zástřizly od 1543 roku. Rodzina tego ostatniego zaangażowała się na początku XVII wieku w powstanie narodowe i po 1620 roku utraciła majątek w wyniku konfiskat, a zamek przeszedł od 1644 roku na własność rodu z Petřvaldu. Mimo wysiłków nowych właścicieli, aby zaadaptować średniowieczną warownię do XVIII-wiecznego stylu życia, zamek nie spełniał nowych wymagań i stopniowo cieszył się coraz mniejszym zainteresowaniem. Od 1751 roku budowla pozostawała nawet niezamieszkana, lecz szczęśliwie nie popadła w ruinę i dotrwała do 1945 roku, kiedy to została znacjonalizowana z przeznaczeniem na muzeum.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na szczycie wysokiego wzgórza mającego przeszło 520 metrów n.p.m. Najstarsze założenie składało się z nieregularnego obwodu murów o kształcie zbliżonym do owalu, przystosowanego do formy terenu. Po stronie zachodniej i wschodniej wzniesiono czworoboczne, masywne wieże, natomiast do kurtyny południowej dostawiono budynek mieszkalny. Mniejsza zabudowa znalazła się przy wewnętrznej ścianie kurtyny północnej. Taki układ zabudowy kojarzyć się może z regionem bawarsko-austriackim, jest natomiast unikalny na Morawach Wschodnich.
   Pod koniec XIII i w XIV wieku powiększeniu uległa zabudowa mieszkalna po stronie północnej i południowej, gdzie umieszczono wysunięty w kierunku skarpy ryzalit, wzmocniony w przyziemiu dwoma przyporami. Na jego piętrze zbudowana została kaplica zamkowa. Badania pozostałych po niej reliktów sugerują niezwykle wysoki kunszt i jakość architektoniczną świątyni, zapewne wzniesionej przez strzechę budowlaną działającą w Pradze. Zamek otrzymał także zewnętrzny, niższy obwód murów obronnych. Wzdłuż nich poprowadzono nową drogę dojazdową na główny dziedziniec, która otaczała cały zamek od południowego – zachodu, przez północną i wschodnią krawędź, aż do wjazdu umieszczonego po stronie południowej i przechodzącego wpierw przez ryzalit z kaplicą, a następnie przez główny pałac.
   Przebudowa późnogotycka doprowadziła do obniżenia wieży wschodniej i połączenia jej z dawnym ryzalitem kaplicznym w nową, czworoboczną, bardzo masywną konstrukcję. Dawny wjazd na dziedziniec otrzymał nową smukłą wieżę, czy też ryzalit, dostawiony do południowej ściany pałacu. Po raz kolejny powiększono północną zabudowę. Powstał tam ostatecznie późnogotycki ciąg budynków z komnatami zwieńczonymi sklepieniami krzyżowo – żebrowymi i sieciowymi z których wyróżnia się tak zwana Sala Rycerska. Znaczącej rozbudowie uległo wówczas także południowe i wschodnie przedzamcze, które wzmocniono murem obronnym, zaopatrzonym w jedną wieżę po stronie południowej (Wieża Anioła) i budynek bramny po stronie wschodniej.

Stan obecny

   Zamek jest obecnie jedną z najlepiej zachowanych średniowiecznych budowli na terenie Moraw. Jego pierwotny wygląd jest czytelny, pomimo późniejszych renesansowych i barokowych przekształceń. Wnętrza zamkowe udostępnione są do zwiedzania od 30 marca do 31 października w godzinach od 9.00 do 17.00, choć poza sezonem są nieco krótsze.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa hrad-buchlov.cz, Buchlov Castle history.
Strona internetowa hrady.cz, hrad Buchlov.
Strona internetowa hrady.dejiny.cz, Buchlov.