Brumov – zamek

Historia

   Zamek Brumov został wzniesiony w pierwszej połowie XIII wieku za panowania Przemysła Ottokara I, być może na miejscu wcześniejszych obwarowań drewnianych. Pełnił wówczas ważną rolę strategiczną, ponieważ był jednym z najstarszych zamków na ówczesnej granicy morawsko-węgierskiej.
   Pierwsza pisemna wzmianka dotycząca Brumova z 1224 roku wymienia burgrabiego Svěslava.
W latach 1256 – 1273 zamek dzierżył Smil z Obřan, a w latach 1294 – 1303 burgrabią był Oldřich z Hradca. Po wymarciu dynastii Przemyślidów i wstąpieniu na tron czeski Jana Luksemburskiego, wschodnie Morawy znalazły się w orbicie wpływów potężnego węgierskiego magnata Mateusza Czaka, który zajął część z okolicznych zamków. Wydaje się, że również Brumov został na początku XIV wieku uszkodzony. Dopiero klęska Mateusza z Janem Luksemburskim w bitwie pod Holíčami, przyniosła regionowi ustabilizowanie sytuacji.
   Na początku XV wieku w Brumovie osiedlił się Boček młodszy z Kunštátu, sprzyjający powstającemu wówczas ruchowi husyckiemu. Warownia była w tym okresie dwukrotnie oblegana: w 1421 roku przez cesarza Zygmunta i trzy lata później  przez biskupa Jana XII Żelaznego. O ile w tym drugim przypadku Boček zdołał obronić swój zamek, to sytuacja z 1421 roku jest niepewna, gdyż nie wiadomo czy dokument wystawiony wówczas w Brumovie przez Zygmunta podpisano na zamku, czy w jego okolicy. W tym drugim wypadku warownia zapewne pozostała niezdobyta. Jakkolwiek było, już w 1426 roku zamek był w rękach Zygmunta, który przekazał go swej drugiej żonie, królowej Barbarze Cylejskiej.
  
W drugiej połowie XV stulecia zamek został oddany w zastaw panom z Cimburka i brał udział podczas wojen czesko-węgierskich. Bernard z Cimburka uczynił go punktem zbornym swoich wypraw zbrojnych na Węgry. Zamek był wówczas dobrze umocniony i uzbrojony. W 1468 został zajęty przez  wojska węgierskiego króla Macieja Korwina i przekazany w ręce szlachty węgierskiej. Od 1520 roku właścicielem Brumova był Jan Meziříčský z Lomnicy, który naprawił obwarowania i dokonał renesansowej rozbudowy zamku, znacząco powiększając przedzamcze. W 1621 roku lokalni mieszkańcy zbuntowali się przeciwko uciskowi i wraz z wojskami węgierskimi Bethlena Gábora zdobyli i splądrowali zamek. Rok później Brumov przejął ród Forgáčów, a następnie inne węgierskie rodziny, które przez kolejne stulecia dość często się zmieniały. W 1760 roku doszło na zamku do niszczącego pożaru. Został on później odbudowany, lecz kolejny pożar z 1820 roku ostatecznie doprowadził warownię do ruiny.

Architektura

   Zamek usytuowano na grzbiecie wysokiego wzgórza, które zapewniało naturalną ochronę z trzech stron. Z tego powodu obwód murów obronnych musiał być nieregularny i dostosowany do kształtu terenu. Najstarszą wewnętrzną zabudowę stanowił prostokątny budynek mieszkalny dostawiony do wschodniej kurtyny muru. Tuż obok niego, po północnej stronie zapewne usytuowano niewielką kaplicę zamkową. Wjazd umieszczono od jedynej dostępnej, północnej strony i zabezpieczono flankująca go wieżą bramną. Dodatkową ochronę zapewniał sztuczny przekop ponad którym przerzucono most.
   W XIV wieku zamek powiększono o nowe skrzydło przy południowej kurtynie murów. U jego zachodniego krańca wzniesiono niewielką, wysuniętą przed obwód obronny wieżę. Kolejną wieżę prawdopodobnie postawiono przed drogą wjazdową do zamku. Z niej szyja bramna prowadziła do głównej wieży bramnej i dalej na dziedziniec. Być może już w tym okresie zaczęto obwarowywać przedzamcze, które otrzymało własny obwód murów obronnych z wieżą bramną.
   Znaczące zmiany architektoniczne przyniosło także XV stulecie. Zabudowa mieszkalna rozrosła się wówczas praktycznie na całą wewnętrzną stronę obwodu zamku górnego, podwyższono wieżę bramną o część ośmioboczną, a od strony południowo – wschodniej wzniesiono półcylindryczną wieżę przystosowaną do użycia broni ogniowej.

Stan obecny

   Zamek zachował się do czasów współczesnych w stanie szczątkowym. Najbardziej charakterystycznym elementem są dwie wieże i fragment muru po stronie południowej. Z pozostałych elementów widoczne są jedynie elementy fundamentów i dolne partie murów. Przetrwały także piwnice południowego skrzydła w których została urządzona niewielka ekspozycja ukazująca historię Brumova. Teren zamku udostępniony jest do zwiedzania.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa hradbrumov.cz, Historie hradu.
Strona internetowa hrady.cz, hrad Brumov.