Branná – zamek Kolštejn

Historia

   Zamek zwany początkowo Goldenstein został zbudowany w latach 1306–1310, a jego pierwszym znanym właścicielem był w 1313 roku rycerz Jan Wüstehube. Prawdopodobnie został on zbudowany bez monarszego pozwolenia w okresie niepokojów pierwszych lat rządów Jana Luksemburskiego. Po ustabilizowaniu sytuacji, w bliżej nie znanych okolicznościach władca przejął Goldenstein i oddał w lenno panom z Lipy, wraz z pozwoleniem na wydobywanie w okolicy cennych kruszców, od których zamek uzyskał swą pierwotną nazwę. Nadanie to zostało potwierdzone w 1340 roku przez margrabiego Moraw Karola. Za Jana Henryka Luksemburskiego zamek powrócił w ręce margrabiów, będąc w 1378 roku zarządzanym przez burgrabiego Václava z Mladějova.
   Pod koniec XIV wieku rozpad majątku margrabiów spowodował, iż Kolštejn przeszedł w ręce Hynka z Valdštejna zwanego Kolštejnskim. Zamek wykorzystywał on w lokalnych walkach i rozbojach niespokojnego okresu sprzed husyckiej rewolucji. Po rozpoczęciu konfliktu, spowodowanego spaleniem na stosie Jana Husa w 1415 roku, Hynek sprzymierzał się z katolikami lub husytami w zależności od tego jak mu pasowało, aż ostatecznie zginął podczas próby zajęcia Pragi w 1427 roku.
   Od dziedziców Hynka w 1437 roku Kolštejn przejął Markvart ze Zvole, przedstawiciel jednej z wiodących czeskich rodzin katolickich. Po nim zamek odziedziczył jego syn Hynek, także katolik i stronnik węgierskiego króla Macieja Korwina. W drugiej połowie XVI wieku, po wymarciu kolštejnskiej gałęzi rodu, warownia na krótko przeszła w ręce panów z Žerotína, od których po siedmiu latach, w 1582 roku, Kolštejn kupił Hynek Bruntálski z Vrbna. Jego synowi o imieniu Jan średniowieczny zamek przestał wystarczać i dlatego na miejscu pierwotnego podzamcza wzniósł on trójskrzydłową rezydencję. Prace kontynuowano pod koniec XVI stulecia w duchu niemieckiego i holenderskiego renesansu, a ich ukończenie nastąpiło w czasach nowych właścicieli z rodu Liechtensteinów, którzy nabyli zamek po konfiskatach majątku w 1622 roku. Podczas wojny trzydziestoletniej Kolštejn był obsadzony garnizonem wojsk cesarskich, ale po wojnie stał się jedynie centrum zarządzania okolicznych majątków. Nieużywany, średniowieczny zamek górny był już wówczas zapewne w ruinie, a do upadku całej rezydencji przyczyniły się dwa pożary: z 1770 i 1926 roku. Po ostatnim z nich Liechtensteinowie dokonali jedynie prowizorycznych napraw i sprzedali zamek miastu.

Architektura

   Zamek został zbudowany na skalistym cyplu, dzięki któremu otrzymał kształt zbliżony do trójkąta o wymiarach 34 x 40 metrów z podzamczem usytuowanym po stronie północnej. Od strony tej, jedynej która mogła zapewnić dogodny dojazd, wzniesiono najgrubszy mur dochodzący do 3,3 metra szerokości. Blisko niego, lecz bez bezpośredniego połączenia, stała cylindryczna wieża główna o średnicy 8,8 metra, której główną rolą była zapewne ochrona bramy wjazdowej. Połączenie wieży z murem mogło być zapewnione jedynie przez rodzaj kładki łączącej wieżę z koroną muru. Zabudowę mieszkalną przystawiono do kurtyny wschodniej i zachodniej murów obronnych. Głównym budynkiem było skrzydło zachodnie, posiadające sklepioną kolebkowo piwnicę.

Stan obecny

   Ze średniowiecznego zamku górnego do dnia dzisiejszego  pozostały jedynie niewielkie relikty zabudowy skrzydeł wschodniego i zachodniego (sklepiona piwnica) oraz fragmenty murów obronnych i wieży głównej, która została nadbudowana do dzisiejszej wysokości w XIX wieku w trakcie prób regotyzacji zamku. W dość dobrym stanie zachował się zamek dolny na terenie dawnego podzamcza, jest to już jednak w całości architektura nowożytna. W ostatnich czasach po przeprowadzeniu gruntownej renowacji został on otwarty dla turystów jako czterogwiazdkowy hotel Chateau Goldenstein.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Morava t.II, Praha 1989.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí, Praha 2001.
Plaček M., Ilustrovaná encyklopedie moravských hradů, hrádků a tvrzí. Dodatky, Praha 2007.