Brandýs nad Labem – zamek

Historia

   W okresie średniowiecza przez Brandýs nad Labem i Stará Boleslav przebiegał szlak handlowy z Pragi w kierunku północnym, dodatkowo znajdował się tam także bród nad Łabą. Pierwsza wzmianka o zamku chroniącym tej ważnej osady pojawiła się w 1304 roku. Miał on powstać z inicjatywy Beneša z Michalovic.
   W latach 1468-1493 zamek dzierżył Jaroš Tovačovský z Cimburka, który dokonał późnogotyckiej przebudowy warowni i przeniósł tu centrum administracyjne swych posiadłości. Na początku XVI wieku kolejne przekształcenia wprowadził Jan z Šelmberka, dobudowując północno-zachodnie skrzydło. Po jego śmierci w 1508 roku, władza nad Brandýsem przeszła na wdowę po nim, Johanke, która obdarzyła miasto nowymi przywilejami, zapoczątkowując niebywały rozwój osady. Bratanek Johanki, Ernest Krajíř, utracił Brandýs w 1547 roku, z powodu udziału w buncie przeciwko cesarzowi Ferdynandowi I. Warownia przeszła pod bezpośredni zarząd królewski, co zaowocowało w latach 1547-1572 wielką przebudową zamku w renesansową rezydencję. Uważany był on wówczas za główną siedzibę cesarza Rudolfa II poza Pragą.
   Pierwsza połowa XVII wieku przyniosła dla miasta i zamku zniszczenia związane z wojną trzydziestoletnią. Spustoszony przez Szwedów, został jednak odrestaurowany, przy okazji przechodząc kolejne, barokowe zmiany. Ostatnie przebudowy w stylu “romantycznego” neogotyku i neorenesansu miały miejsce w XIX stuleciu.

Architektura

   Średniowieczny zamek został wzniesiony na planie nieregularnego czworoboku. Usytuowano go w pobliżu rzeki, której wody zasilały fosę, otaczającą całą budowlę. Wjazd do zamku umieszczono w wysuniętej przed lico murów wieży bramnej w kurtynie zachodniej. Tuż obok niej, po stronie północnej znajdował się kolejny budynek lub wieża flankująca. Kolejna wieża być może znajdowała się w narożniku północno – zachodnim. Główna zabudowa mieszkalna została przystawiona do kurtyny północnej, z pewnością istniały jeszcze mniejsze, drewniane lub szkieletowe budynki gospodarcze.

Stan obecny

   Zamek zachował się do czasów współczesnych, lecz całkowicie zatracił pierwotne cechy stylistyczne. Obecnie jest własnością miasta i służy jako placówka kulturalna w której odbywają się koncerty, śluby, imprezy okolicznościowe. Działa również Muzeum Narodowe i Wojskowy Instytut Historyczny z ekspozycjami dawnych broni i mundurów. Zamek otwarty jest przez cały rok, z wyjątkiem poniedziałków, od 10:00 do 17:00. Poza sezonem, od października do kwietnia, regularne wycieczki odbywają się tylko w soboty i niedziele.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Strona internetowa infocentrum-brandysko.cz, Zámek Brandýs nad Labem.
Strona internetowa wikipedia.org, Brandýs nad Labem (zámek).