Historia
Zamek został wzniesiony pod koniec XIII wieku lub na przełomie XIII i XIV stulecia, jako strażnica kolonizowanych wówczas przez zakon krzyżacki pobliskich terenów. Zapewne strzegł brodu nad Łabą i Olešnickiego Újezdu, należącego do Krzyżaków osiadłych w Miletínie, a jego strategiczne położenie pozwalało mu kontrolować karkonoskie podnóże. W przekazach pisemnych zamek nie został nigdy odnotowany, lub zaginęły one na przestrzeni dziejów. W XIV wieku Bradlo posiadał Půta I z Turgova, który nabył tamtejsze dobra w 1325 roku od króla Jana Luksemburskiego. W niedługi czas potem zamek stracił na znaczeniu i został porzucony, albo nawet był już opuszczoną ruiną w momencie przeprowadzania transakcji.
Architektura
Zamek został zbudowany na północno-zachodnim szczycie góry Bradlo o wysokości 519 metrów n.p.m. Naturalne ukształtowanie terenu najlepszą ochronę zapewniało od strony północnej, gdzie znajdowały się skaliste skarpy. Strome i wysokie zbocza znajdowały się również od zachodu. Opadały tam do wąskiej doliny strumienia, wpadającego na południu do rzeki Łaby, która opływała górę od strony południowej i wschodniej. Na południowym-wschodzie zamkowy cypel został odgrodzony od reszty kulminacji wzniesienia sierpowatym rowem i ziemnym wałem.
Zamek miał w planie nieregularny kształt, lekko zbliżony do owalu o wymiarach 40 × 45 metrów. Masywny mur obronny wzniesiono z kamienia nie przewiązanego zaprawą murarską, co świadczyłoby o pośpiechu przy wznoszeniu i niskiej jakości architektury. Utworzono go tylko na najbardziej zagrożonym atakiem odcinku południowym i wschodnim, natomiast z pozostałych stron musiały się znajdować fortyfikacje lżejszej konstrukcji. W północno-zachodniej, najbezpieczniejszej część dziedzińca, usytuowana była czworoboczna wieża. Jej dolna część również została zbudowana z kamienia bez zaprawy, górna zaś miała konstrukcję szachulcową. Pełniła ona funkcję mieszkalną i obronną. Po stronie południowo-zachodniej wzniesiono budynek z wąskim aneksem od strony dziedzińca. Mógł on pełnić rolę kuchni, natomiast dobudówka mogła być kuźnią. Ponadto w narożniku po stronie południowo-wschodniej znajdował się jeszcze jeden mniejszy budynek.
Zamek typologicznie reprezentował odmianę słabo rozwiniętej warowni z donżonem, formę która musiała być bardzo popularna w średniowieczu. Przypadek Bradla nie był jej typowym przykładem, ze względu na zredukowany obwód muru obronnego, brak wykorzystania zaprawy murarskiej w elementach kamiennych, czy szerokie zastosowanie drewna. Cechą charakterystyczną był także brak wydzielonego podzamcza i zgrupowanie całej zabudowy mieszkalno-gospodarczej w obrębie jednego dziedzińca.
Stan obecny
Zamek nie zachował się do czasów współczesnych, widoczne są jedynie pozostałości obwarowań ziemnych w postaci niezbyt wyraźnego rowu i wału. Obecnie teren po zamku jest mocno zalesiony i ogólnodostępny. Prowadzi do niego zielny szlak turystyczny ze wsi Debrné u południowych zboczy góry. Bradlo dostępne jest także nieco dłuższą ścieżką ze wsi Nové Zámky na północy.
powrót do indeksu alfabetycznego
bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady, zámky a tvrze v Čechách, na Moravě a ve Slezsku. Východní Čechy, t. VI, red. Z.Fiala, Praha 1989.
Záruba F., Počátky šlechtických hradů v Čechách, Plzeň 2025.