Boskovice – zamek

Historia

   Najstarsza informacja o zamku w Boskovicach pochodzi z 1222 roku i wiąże się z Jimramem z Boskovic. Najprawdopodobniej wzmianka ta dotyczy jednak mniejszej warowni na wzgórzu zwanym Baszta (Bašta), powstałej na zachód od późniejszego, zachowanego do dzisiaj zamku. Ta pierwsza warownia została w 1312 roku zdobyta i zniszczona przez króla Jana Luksemburskiego, z powodu buntu jego ówczesnego właściciela, Arkleba z Boskovic. Już rok później odbudował on warownię, lecz w 1389 roku zamek został ponownie zdobyty, tym razem przez wojska morawskiego margrabiego Josta. Odebrał on Boskovice pierwotnym właścicielom i przekazał swemu zwolennikowi, Erhartowi z Kunštátu. Zniszczenia musiały być na tyle duże, iż około 1400 roku Erhart wzniósł nową warownię na sąsiednim wzgórzu, położonym nieco na wschód od starszych fortyfikacji. Stary zamek zaczął wówczas pełnić rolę jedynie niewielkiej strażnicy.
   W 1424 roku zamek został zdobyty przez husytów, lecz pozostawał w rękach rodu z Kunštátu do 1458 roku. Wtedy to nowo wybrany król Jerzy z Podiebradów, by spłacić swe długi, przekazał warownię członkowi rodu pierwotnych właścicieli zamku, Vaňkowi Černohorskiemu z Boskovic. Byli oni właścicielami zamku do 1547 roku, a w XV stuleciu należeli do najważniejszych rodzin na Morawach, zajmując ważne stanowiska i urzędy. Po 1465 roku Wacław z Boskovic, komornik ołomunieckiego sądu ziemskiego, wsławił się decyzją, by wszystkie wpisy sądowe tworzono w języku czeskim, a nie jak dotychczas w języku łacińskim. Ważną postacią polityczną drugiej połowy XV wieku był także Jaroslav Boskovic, doradca i kanclerz króla Macieja Korwina. Jego oszałamiająca karierę ostatecznie udaremniły jednak oskarżenia o zdradę. Jego brat Ladislav Velen z Boskovic, jeden z najbardziej wykształconych arystokratów swoich czasów, zbudował kościoły w Boskovicach i Chornicach, ratusz w Boskovicach i zamek w Moravskiej Třebovej, gdzie głównie mieszkał.
   W 1547 roku zamek został sprzedany górniczemu przedsiębiorcy Šimonowi Ederovi ze Štiavnicy, wkrótce awansowanemu w krąg szlachty z herbem malowanym z dwóch skrzyżowanych młotów górniczych. Nowy właściciel rozpoczął wielką przebudowę gotyckiego zamku w bardziej wygodną do życia renesansową rezydencję. Po 1569 roku prace te kontynuował kolejny posiadacz zamku, Jaroš ze Zástřizl. W 1690 roku poprzez małżeństwo z Zuzanną Zástřizl, w posiadanie Boskovic wszedł Walter Xaver z Dietrichštejna, ostatni właściciel, który na zamku mieszkał do 1720 roku. Po nim budowla była wykorzystywana do celów handlowych lub na biura i stopniowo stawała się źródłem kamienia budowlanego. Zamek został całkowicie opuszczony w 1784 roku.

Architektura

   Zamek z początku XV wieku składał się z obwodu murów obronnych, zakreślający w przybliżeniu owalny kształt i wydzielających wewnątrz niewielki dziedziniec. Bramę umieszczono prawdopodobnie na północnym-wschodzie, początkowo były to zapewne zwykłe wrota wstawione w mur. Zakrzywioną zabudowę mieszkalno – gospodarczą przystawiono do wewnętrznej ściany muru po wschodniej stronie. Stanowiła ona zbitą, masywną konstrukcję, ponieważ budynki nie różniły się wysokością. Na pierwszym piętrze znajdowała się główna sala z charakterystycznym skośnym sklepieniem (crazy vault). Od strony zachodniej i częściowo południowej  znajdował się pas zewnętrznego, niższego muru. W XV wieku rozwinęło się także obwarowane podzamcze zachodnie, które w XVI stuleciu otoczyło ostatecznie jądro średniowiecznego zamku pełnym obwodem murów z basztami, bastionami i bramą po stronie południowej, flankowaną przez cylindryczną wieżę.

Stan obecny

   Zamek przetrwał do czasów współczesnych w postaci trwałej ruiny. W  najlepszym stanie zachował się XV/XVI wieczny, zewnętrzny pas murów obronnych z basztami, cylindryczną wieżą i renesansową bramą po stronie południowej. Jądro średniowiecznego zamku miało nieco mniej szczęścia, tu wyróżnia się głównie wschodnia ściana z ruinami przekształconych w okresie nowożytnym budynków mieszkalnych. Zamek udostępniony jest do zwiedzania od marca do listopada w godzinach od 10:00 do 17:00 w dni powszednie i od 10:00 do 18:00 w weekendy.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Jizni Morava t.I, Praha 1989.
Strona internetowa wikipedia.org, Boskovice (hrad).
Strona internetowa hradboskovice.cz, Historie hradu.