Blansko – zamek Blankenštejn

Historia

   Zamek powstał prawdopodobnie pod koniec XIV wieku, jako iż po raz pierwszy został wspomniany w 1401 roku w przydomku Wacława z Vartemberka, pana “na zamku Blankenštejn”. Wacław z Vartemberka był zwolennikiem króla Zygmunta i tym samym stał w opozycji do króla Wacława IV. Z tego powodu zwolennicy przeciwnej strony zajęli Blansko w 1402 roku, choć już po roku prawowity właściciel odzyskał zamek. Po śmierci Wacława w 1407 roku, kolejni właściciele nie są znani, prawdopodobnie był okupowany przez oddziały z Miśni i dlatego Wacław IV nakazał go zdobyć. W 1417 roku Blansko otrzymał Bohusz ze Zvěřinca, a po śmierci króla w 1419 roku, Albrecht Šenk z Landsberka, który jednak oddał warownię książętom miśnieńskim. Oznaczało to dalsze ich umacnianie po czeskiej stronie Rudaw.
    W 1426 roku miała miejsce bitwa pod Uściem, w wyniku której husyci rozgromili wojska krucjaty Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Wówczas to Zygmunt z Vartemberka na Děčíně przeszedł na stronę zwycięzców i przejął zamek Blankenštejn. Jego następca Jan z Vartemberka w 1441 roku odparł oblężenie wojsk saskich i łużyckich. Wojna trwała przez paręnaście lat, przerywana okresami pokoju i zawieszeń broni. Zamek Blansko był wówczas centrum wszystkich działań Jana z Vartemberka wobec książąt saskich, stąd wychodziły wyprawy na Saksonię i Uście.
   Gdy w 1458 roku Jan zmarł, majątkiem zarządzały jego żona i córki. W ostatnich dekadach XV wieku właściciele zmieniali się parokrotnie, aż w 1518 roku Blansko nabył Jan z Vartemberka Březenský, a po nim w 1527 roku Jindřich z Buenau i jego synowie Rudolf i Gunter. Dzierżyli oni Blankenštejn do czasu wojny trzydziestoletniej, choć sami mieszkali w Krásnym Březnie, a starszą warownię jedynie utrzymywali. W 1628 roku Gunter sprzedał Blansko Krzysztofowi Šimonowi z Thun. Nowy właściciel kompletnie nie inwestował już w utrzymywanie budowli, która zaczęła się chylić ku upadkowi i popadać w ruinę.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na spłaszczonym szczycie 200 metrowego wzniesienia, na przestrzeni około 80 x 45 metrów, na planie nieregularnego wielokąta zbliżonego do owalu. Bramę umieszczono po stronie południowej, w zagięciu muru i wąskim korytarzu, utworzonym naturalnie przez dwie skalne formacje. Jej dodatkowym zabezpieczeniem była sucha fosa i most zwodzony, oraz umieszczona parę metrów dalej kolejna brama, wychodząca na zamkowy dziedziniec. Według alternatywnej wersji wjazd znajdował się paręnaście metrów na zachód, być może umieszczony w budynku bramnym i poprzedzony przedbramiem z mostem. Może była to późniejsza modyfikacja dokonana z powodu zbyt wąskiego, starszego przejazdu.
   Po wschodniej stronie dziedzińca znajdował się główny, trzypiętrowy budynek mieszkalny, chroniony zewnętrznym, niższym murem. Znajdował się on w najwyższym punkcie zamku, około 5 metrów wyżej od reszty zabudowy. Kolejny budynek umieszczono po stronie północnej. Funkcje obronne pełniły dwie wieże z pierwszej połowy XV wieku przy kurtynie wschodniej, z których północna była półcylindryczna i otwarta od wnętrza, oraz trzecia, późniejsza po stronie zachodniej.

Stan obecny

   Obecnie z zamku pozostały jedynie zewnętrzne mury obwodowe oraz dolne partie wież i budynków mieszkalnych. Na zamku dokonano w ostatnich latach prac zabezpieczających i udostępniono go dla zwiedzających.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Severni Cechy t.III, Praha 1989.
Strona internetowa ohradech.eu, Blansko.