Adršpach – zamek

Historia

   Fundatorem zamku Adršpach prawdopodobnie był król Jan Luksemburski w drugiej lub trzeciej dekadzie XIV wieku. Zamek po raz pierwszy pojawił się jako dobro królewskie w źródłach historycznych w Maiestas Carolina, projekcie czeskiego prawa ziemskiego przygotowanym w latach 1349-1353 z inicjatywy Karola IV Luksemburskiego. W latach 1354-1359 warownię dzierżył Hanuś z Adršpachu, prawdopodobnie potomek pierwszych burgrabiów urzędujących na zamku. Po nim zamek należał do Alberta ze Skalicy oraz w latach 1362—1372 do Tasova z Ryzmburka. W 1381 roku Adršpach został przejęty przez Hynka z Náchoda, a w 1427 roku przez  Hynka z Dube i Nachodu, sojusznika czeskiego króla Zygmunta Luksemburskiego. W czasie wojen husyckich, w 1430 roku, zamek został zdobyty przez Jana Kruśina z Lichtemburka, który uczynił go bazą do zbrojnych wypraw na tereny Śląska. Po śmierci Jana, Adršpach przejął jego brat Hynek. W 1438 roku zamek na krótko wrócił do panów z Dube, lecz wkrótce, ciężko doświadczeni najazdami czeskimi, śląscy książęta oraz mieszczanie z Wrocławia i Świdnicy,  wykupili zamek. Został on zniszczony albo w toku walk z ostatnimi husytami, albo celowo przez samych mieszczan i w XVI wieku uznawany był już za opuszczoną ruinę.

Architektura

   Zamek został zbudowany na skalistym płaskowyżu, od północy chronionym przez strome, prostopadłe urwisko, a z pozostałych stron przez zalesione, ciężko dostępne podejścia. Południową i zachodnią część broniły dwie suche fosy i dwa wały ziemne. Do zamku wiodły dwie drogi, częściowo wykute w skałach. Brama znajdowała się po południowej stronie i przekroczyć ją można było po przedostaniu się przez dwa zwodzone mosty.
   Warownia składała się z trzech części: rezydencjonalnego zamku górnego w południowej części założenia, północnego zamku dolnego, prawdopodobnie o gospodarczym charakterze oraz umieszczonego  na skalnej ostrodze we wschodniej części założenia, budynku lub wieży o funkcjach obronno – strażniczych. Zamek górny był czworobocznym, nieregularnym budynkiem posadowionym na skale, obok którego umieszczono w najwyższym punkcie wieżę. Osobliwością tej części zamku była brama umieszczona między dwiema skałami. Zabudowę zamku górnego od zabudowy dolnej części rozdzielał obszerny dziedziniec ze studnią. Być może wykorzystywany był on przez wojska polowe husytów. Wschodnia część zamku  po stronie zachodniej i południowej posiadała masywne mury do których zapewne przystawiona była jakaś zabudowa. We wschodniej części usytuowana była drewniana wieża lub budynek o zapewne funkcji strażniczej.

Stan obecny

   Do dnia dzisiejszego zachowały się niewielkie relikty dolnych partii murów oraz niektóre piwnice. Założenie zamkowe jest czytelne dzięki skalnym formacjom na których zostało wzniesione. Znajduje się ono na trenie skał adrszpasko-teplickich, tak zwanego skalnego miasta, czyli pięknych zespołów skalnych wyrzeźbionych przez naturę, dochodzących nawet do stu metrów wysokości.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Durdík T., Ilustrovaná encyklopedie českých hradů, Praha 2009.
Hrady zamky a tvrze v Cechach na Morave a ve Slezsku, red. Fiala Z., Vychodni Cechy t.VI, Praha 1989.