Tenby – miejskie mury obronne

Historia

   Wznoszenie kamiennych murów obronnych w Tenby rozpoczęto w pierwszej połowie XIII wieku z inicjatywy earlów Pembroke, rodziny Marshalów lub nieco później w latach 80 i 90-tych XIII wieku. Z pewnością zastąpiły one wcześniejsze drewniano – ziemne obwarowania z XII stulecia. Budowę prawdopodobnie zakończono w czasach Williama de Valence, pierwszego earla Pembroke, po tym jak miasto zostało złupione w 1260 roku przez walijskiego księcia Llewelyna ap Gruffydda, choć jeszcze w 1328 roku odnotowano siedmioletnie przywileje związane z pracami przy miejskich obwarowaniach.
   W połowie XV wieku Jasper Tudor, książę Bedford, zarządził gruntowną naprawę i modernizację murów miejskich. Zostały one podwyższone i poszerzone w celu umożliwienia szybszego przemieszczania się obrońców. Ponowną naprawę obwarowań przeprowadzono w 1588 roku, co zaświadcza tablica upamiętniająca. Prace te wykonano z pewnością z powodu zagrożenia hiszpańską armadą.
   Rozbiórkę obwarowań, a w szczególności bram miejskich, rozpoczęto pod koniec XVIII wieku, aby usprawnić wzrastający ruch miejski, lecz już od czasów wojny domowej z XVII wieku, podobnie jak całe miasto, znajdowały się one w stanie upadku. Do zniszczeń przyczyniły się oblężenia Tenby z 1644 i 1648 roku.

Architektura

   Obwód murów obronnych został wzniesiony na planie zbliżonym do trójkąta, wypełniającego cypel lądu wcinający się w zatokę Bae Caerfyrddin, z przedłużeniem w kierunku wschodnim w stronę zamku, który został ulokowany na samym czubku półwyspu. Od północy obwód obronny zabezpieczony był nadmorskimi klifami, podobnie na południu graniczył z nabrzeżem. W stronę lądu po stronie zachodniej skierowana została długa prosta kurtyna, która jako najbardziej zagrożona została najsilniej ufortyfikowana.
   Mur został wzniesiony z gruzu kamiennego. W XV wieku został podwyższony o 1,5 metra (do około 7 metrów wysokości) i poszerzony od strony miasta o 1,8 metra, dzięki czemu posiadał w koronie oparty na arkadach chodnik dla obrońców. Ochraniany był krenelażem osadzonym na przedpiersiu podtrzymywanym przez wsporniki, w którego merlonach umieszczono szczelinowe otwory strzeleckie. Czworoboczne otwory w dolnej partii przedpiersia wskazują, iż co najmniej w okresach zagrożenia, mur zaopatrzony był w ganek hurdycji. Obwód murów u schyłku średniowiecza wzmocniony był około 26 basztami: czworobocznymi, cylindrycznymi i podkowiastymi w planie, najgęściej rozmieszczonymi w długiej kurtynie zachodniej.
   Pierwotnie do miasta prowadziły cztery bramy: Wielka, zwana także Carmarthen (Great Gate) po stronie północno – zachodniej, południowa (South Gate), brama zachodnia zwana dzisiaj Pięcioarkadową (Five Arches Gate) i Nadbrzeżna (Quay Gate). Brama zachodnia posiadała wysunięty barbakan z około 1320 roku, zamykany broną, opuszczaną w portalu usytuowanym tuż przy kurtynie muru. Zewnętrzną strefę obrony stanowiła fosa, poszerzona w XV wieku do 9,1 metra szerokości.

Stan obecny

   Obwarowania w Tenby należą do jednych z najlepiej zachowanych średniowiecznych murów miejskich w Wielkiej Brytanii. Przetrwał długi fragment murów obronnych na południowo – zachodnim odcinku obwodu (ulica Południowej Parady) wraz z sześcioma basztami i barbakanem bramnym.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Salter M., Medieval walled towns, Wolverhampton 2013.

Strona internetowa wikipedia.org, Tenby town walls.
Strona internetowa virtualtenby.co.uk, Tenby town walls.