Swansea – zamek

Historia

    Na początku XII wieku angielski król Henryk I nadał władzę nad półwyspem Gower Henrykowi de Beaumont, earlowi Warwick, który wzniósł w Swansea drewniano  – ziemną warownię, zapewne w formie motte and bailey. Równocześnie z jej budową, Normanowie zbudowali na półwyspie wiele innych fortyfikacji, w tym w Loughor, Oystermouth, Penrice, Penmaen i Pennard. Już w 1116 roku Swansea zostało zaatakowane, a Walijczykom udało się zniszczyć zewnętrzne obwarowania. Po odbudowie zamek unikał dalszych ataków przez następne siedemdziesiąt lat, pomimo toczących się walk w regionie. W 1136 roku stanowił bezpieczną przystań dla Normanów uciekających z utraconych terytoriów. Po chwilowym okresie pokoju w trakcie panowania Henryka II, który zawarł porozumienie z Lordem Rhysem, walijskim księciem Deheubarth, walki wznowiły się, gdy na tron wstąpił Ryszard I. Swansea zostało ponownie zaatakowane w 1189 i 1192 roku, chociaż w obu przypadkach stawiło opór napastnikom i nie zostało zdobyte. W ostatnim najeździe oblężenie trwało aż 10 tygodni.
    W 1203 roku król Jan przekazał władztwo nad Gower (Lordship of Gower) Williamowi de Braose, choć szybko skonfiskował jego majątek, gdy zaczął podejrzewać go o nielojalność. William uciekł za granicę, lecz jego żona i najstarszy syn zostali schwytani i zagłodzeni na śmierć. W Walii ocaleni członkowie rodziny de Braose weszli w otwarty konflikt przeciwko Koronie we współpracy z walijskim księciem Llywelynem ap Iorwerthem. W 1212 roku w imieniu Williama, Rhys Gryg, syn Lorda Rhysa, zaatakował bez powodzenia zamek w Swansea. Śmierć króla Jana w 1216 roku i polityka pojednania jego następcy, Henryka III, doprowadziły do pogodzenia się z rodem de Braose. Jednak zmiana ta spowodowała kolejny atak Rhysa Gryga na Swansea w 1217 roku i zdobycie zamku. Rodzina de Braose odzyskała kontrolę nad Swansea w 1220 roku, w ramach porozumienia między Llywelynem ap Iorwerthem i Henrykiem III. W okresie pokoju który nastąpił, zamek zaczęto przebudwywać na kamienny, prawdopodobnie między 1221 a 1284 rokiem.
    Po walijskich wojnach o niepodległość z lat 1276-1277 i 1282-1283 sytuacja polityczna uległa radykalnej zmianie. Edward I pokonał ostatniego niezależnego księcia Walii i podbił jego ziemie. Z powodu zmniejszonego zagrożenia, przebudowany zamek w Swansea zaczął służyć za wygodną rezydencję. Pomimo tego zachował zdolność do obrony i w 1287 roku skutecznie odparł atak Rhysa ap Maredudda, chociaż samo miasto i pobliski zamek w Oystermouth zostały złupione. Po schwytaniu Rhys przetrzymywany był w Swansea przed swą egzekucją.
    Na początku XIV wieku miasto znacząco się rozrosło i postanowiono je zabezpieczyć murowanymi obwarowaniami. Powstały one zapewne przed 1332 rokiem, a zamek dość nietypowo znalazł się całkowicie wewnątrz ich obwodu. W 1331 roku władztwo Gower przeszło przez małżeństwo w ręce Johna de Mowbray. Dołączył on do buntu Tomasza, earla Lancaster i walczył po jego stronie z siłami króla w bitwie pod Boroughbridge w 1322. Został schwytany po bitwie i stracony w tym samym roku, a jego majątek został utracony na rzecz Korony. Po wstąpieniu na tron króla Edwarda III, Swansea zwrócono rodzinie Mowbray, choć rzadko odwiedzali oni zamek.
    W 1400 roku wybuchło wielkie walijskie powstanie pod przywództwem Owaina Glyndŵra. Jego siły zajęły większość półwyspu Gower między 1403 a 1405 rokiem, lecz zamek w Swansea najprawdopodobniej nie został zaatakowany, a bunt został stłumiony w 1410 roku. Zamek był wówczas utrzymywany przez rodzinę Herbert. Dokonali oni niewielkich ulepszeń dla artylerii podczas Wojny Dwóch Róż, chociaż zamek ostatecznie nie wziął udziału w walkach.
    W kolejnych latach właściciele coraz rzadziej przebywali na zamku, który systematycznie tracił na znaczeniu. Gdy w 1642 roku wybuchła angielska wojna domowa, był już w tak złym stanie, iż żadna ze stron nie wykorzystywała go w walkach. W latach siedemdziesiątych XVII wieku kwadratowa wieża zamku była wykorzystywana jako fabryka butelek, a w 1700 roku na dziedzińcu zamkowym powstał ratusz. Następnie tereny zamku wykorzystywało wojsko i więzienie. W latach 40-tych XIX wieku zmieniono bieg rzeki Tawe, która przestała płynąć w pobliżu ruin zamku.

Architektura

    Pierwotny drewniano – ziemny zamek został wzniesiony na planie prostokąta z zaokrąglonymi narożnikami i chroniony był od wschodniej strony przez rzekę Tate. Wewnątrz obwodu warownego o średnicy około 52 metrów znajdował się kopiec ziemny (motte) na którym zapewne wzniesiono donżon.
   Pod koniec XIII wieku zamek zaczęto przebudowywać w kamieniu, powiększając równocześnie o nowy, zewnętrzny pierścień murów obronnych na planie prostokąta, z dłuższymi kurtynami na linii północ – południe. Obwód wzmocniony został czterema wieżami narożnymi, bramy umieszczono w kurtynie północnej i południowej. W południowo – wschodnim narożniku obwodu wzniesiono tak zwany Nowy Zamek. Składał się on z dwupoziomowego budynku wielkiej sali (hall) oraz położonej w jego zachodniej części cylindrycznej wieży latrynowej i położonej po jego wschodniej stronie czworobocznej wieży (Solar Tower). Dalej po zakręceniu kurtyny murów na północ znajdowała się kolejna czworoboczna wieża. Znakiem rozpoznawczym zamku był rząd arkad z białego kamienia Sutton dobudowany około 1330 roku, pod którymi znajdowały się ostrołukowe okna wielkiej sali (great hall), a niżej wysokie poprzeczne szczeliny oświetlającymi najniższą kondygnację. Podobne arkady odnaleźć można jeszcze w pałacu biskupim w St Davids i w Lamphey, ale nie ma dowodów, że biskup Henryk de Gower był odpowiedzialny za prace w Swansea. Główne wejście do wielkiej sali znajdowało się na pierwszym piętrze i prowadziło przez zewnętrzne schody od strony dziedzińca. Obok umieszczono późnośredniowieczną, cylindryczną wieżę z klatką schodową. Łączyła ona wielką salę z dwoma lub trzema sklepionymi pomieszczeniami (spiżarnie, magazyny) w przyziemiu.

Stan obecny

    Do czasów współczesnych zachowała się jedynie ruina tak zwanego Nowego Zamku z przełomu XIII i XIV wieku. Widoczne są zewnętrzne ściany budynku wielkiej sali, wieżyczka komunikacyjna na dawnym dziedzińcu, wieża czworoboczna (Solar Tower), cylindryczna wieża latrynowa i czworoboczna, znacznie przebudowana wieża po stronie północno – wschodniej. Szczęśliwie przetrwały XIV-wieczne arkady na zewnętrznej ścianie zamku i wieży czworobocznej. W gąszczu współczesnej zabudowy odnaleźć można jeszcze relikty zewnętrznego pierścienia obwarowań. Niestety zamek otoczony został nowoczesnymi wieżowcami, fatalnie korespondującymi ze średniowieczną zabudową. Zwiedzanie wnętrz nie jest możliwe, choć zachowało się parę interesujących sklepionych pomieszczeń i portali.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego