St Davids – katedra

Historia

    Pierwotny klasztor w St Davids został założony w drugiej połowie VI wieku przez świętego Dawida. Wówczas osada nazywała się jeszcze Menevią, a obecną nazwę przejęła później od imienia fundatora. Między 645 a 1097 rokiem St Davids było wielokrotnie atakowane przez najeźdźców, między innymi przez Wikingów, zawsze jednak było odbudowywane. Wielu biskupów zostało także zamordowanych przez napastników, w tym biskup Moregenau w 999 roku i biskup Abraham w 1080. Pomimo tego, St Davids stało się tak ważnym ośrodkiem  religijnym i intelektualnym, iż w IX wieku król Alfred wezwał na pomoc wspólnotę zakonną z St Davids w odbudowie życia intelektualnego Królestwa Wessex.  W 1081 roku St Davids odwiedził król Wilhelm Zdobywca, prawdopodobnie aby zbadać strategiczne zalety miejscowości z powodu jego bliskiej odległości od Irlandii. W 1115 roku król Henryk I mianował biskupem Bernarda, który w 1123 uzyskał z rąk papieża Kaliksta II przywilej na ustanowienie w St Davids centrum pielgrzymkowego. Zaczął on również reformę klasztornej społeczności i rozpoczął budowę katedry, która została konsekrowana już w 1131 roku.
    W 1171 roku St Davids odwiedził król Henryk II, który zauważył potrzebę powiększenia katedry. Budowę nowego kościoła rozpoczęto w 1181 roku, pod patronatem Piotra de Leia, normańskiego biskupa St Davids. Powstała wówczas romańska nawa, a w następnym stuleciu dobudowano prezbiterium, ramiona transeptu oraz wieżę na przecięciu naw. Niestety zawaliła się ona już w 1220 roku, a kolejne zniszczenia przyniosło trzęsienie ziemi z 1247 roku. Naprawę uszkodzonej katedry rozpoczęto niezwłocznie i ukończono w latach 50-tych XIII wieku. W ciągu kolejnych stu lat dobudowano kaplicę św. Tomasza Becketta i Najświętszej Maryi Panny. W pierwszej połowie XIV wieku pracami budowlanymi kierował biskup Henry Gower. Podwyższył on nawę główną i prezbiterium oraz przekształcił dolne okna w stylu dojrzałego gotyku angielskiego. Podwyższono również wieżę o jedną kondygnację. W 1365 roku biskup Adam Houghton i John of Gaunt zaczęli budować Kolegium św. Marii i kaplicę (chantry). Później dobudowano wirydarz z krużgankami, które połączyły nowe budynki z katedrą. W czasie biskupstwa Edwarda Vaughana w latach 1509-1522 wzniesiono kaplicę Świętej Trójcy, ze sklepieniem wachlarzowatym, które być może zainspirowało King’s College w Cambridge.
    Pierwszym protestanckim biskupem St Davids został w latach 1536–1548 William Barlow. Próbując walczyć z przesądami, nakazał on rozebranie sanktuarium św. Dawida, skonfiskował relikwie świętego i próbował bezskutecznie przenieść siedzibę biskupstwa do Carmarthen. Natomiast w 1550 roku biskup Farrer spalił zachowane średniowieczne modlitewniki jako pozostałości starego porządku. W okresie tym jednak nie tylko niszczono. Przebudowy doczekała się nawa główna, której dach i strop z dębu irlandzkiego zostały zbudowane w latach 1530-1540.
     Ustanowienie republiki w połowie XVII wieku miało wpływ na wiele katedr i kościołów w Anglii. W 1648 roku katedra w St Davids została poważnie uszkodzona przez żołnierzy, wysłanych przez parlament do pozyskania ołowiu z jej dachu. Zniszczone zostały wówczas organy i dzwony, a wszystkie witraże rozbito. Wschodni kraniec katedry, pozbawiony ołowiu, popadł w ruinę i pozostawał niezadaszony przez ponad dwa stulecia.
    Restaurację katedry przeprowadzono między XVIII a początkiem XX wieku. W 1793 roku John Nash odnowił fasadę zachodnią, jednak zatarł jej normański charakter i spowodował, iż była niestabilna już po parudziesięciu latach. Ponownej renowacji dokonał George Gilbert Scott w latach 1862-1878. Kolejne prace naprawcze, głównie przy kaplicach, prowadzono na początku XX stulecia.

Architektura

    Najwcześniej powstałą częścią katedry jest wzniesiona w XII wieku nawa główna. Słabe fundamenty i trzęsienia ziemi, jakie miały miejsce w XIII wieku, spowodowały wychylenie się jej ścian po stronie zachodniej, wskutek czego podjęto decyzję o przykryciu jej drewnianym stropem zamiast kamiennym sklepieniem. W XIII stuleciu od strony wschodniej dobudowane zostało prostokątne w planie prezbiterium, północne i południowe ramię transeptu oraz wieża na przecięciu naw.
    Wieża po częściowym zawaleniu w 1220 roku, została przebudowana w co najmniej dwóch fazach. Wpierw została podwyższona w XIV wieku, a jej górna część z parapetem i sterczynami została dodana około 1500 roku. W efekcie wieża osiągnęła dzisiejszą wysokość 38 metrów. Wspaniały drewniany strop wieży datuje się na lata 1300-1325.
    W pierwszej połowie XIV nawa główna została podwyższona i dodane zostały nawy boczne, zmieniając katedrę w budowlę bazylikową. Także prezbiterium otrzymało formę trójnawową. Duże, ostrołukowe okna naw bocznych utworzono w stylu dojrzałego gotyku angielskiego, ozdabiając je kunsztownymi maswerkami. Głównym materiałem budowlanym był pochodzący z miejscowych kamieniołomów jasnopurpurowy piaskowiec, natomiast maswerki wykonano z kamienia żółtokremowego. Górne okna clerestorium zachowały formę romańską.
    Po wschodniej stronie północnego ramienia transeptu, na początku XIII wieku, zbudowana została kaplica św. Tomasza Becketa. W XIV wieku jej gruntownej przebudowy dokonał biskup Gower, lecz z pierwotnej kaplicy zachowała się wczesnogotycka podwójna piscina. Ponad kaplicą znajduje się biblioteka katedralna.
    Pod koniec XIII wieku przy wschodniej ścianie prezbiterium wzniesiona została prostokątna w planie kaplica mariacka (Lady Chapel). Jej budowę ukończył biskup Martin, w XIV wieku biskup Gower dodał sedilia i nagrobki. W XVI stuleciu biskup Vaughan przebudował kaplicę dodając jej sklepienie. Przy jej południowym narożniku znajduje się mała kaplica św. Edwarda Wyznawcy
    Wnętrze nawy pod koniec XV wieku uzyskało nowy strop, wykonany z irlandzkiego dębu. Jest on płaski i podzielony przez rzeźbione krokwie na kasetony. W nawie znajduje się także cenne kamienne lektorium z XIII wieku. Wewnątrz przekryte jest ono sklepieniem krzyżowo – żebrowym i pokryte ściennymi polichromiami.
    Po północnej stronie nawy w XIV wieku utworzono kwadratowy wirydarz otoczony krużgankami. Pierwotnie skrzydło zachodnie krużganka składało się z dwóch kondygnacji, podczas gdy wschodni krużganek był trójpoziomowy. Można się było nimi dostać do ufundowanego w 1365 roku budynku kaplicy Kolegium św. Marii, które służyło mistrzowi i siedmiu księżom obsługującym katedrę.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego