Oystermouth – zamek

Historia

    Na początku XII wieku Walia składała się z licznych niezależnych księstw i królestw, które często były ze sobą skonfliktowane. Anglo-normańscy królowie nie angażowali się bezpośrednio w podbój walijskich ziem, pozostawiając to zadanie lordom marchii, przygranicznych jednostek terytorialnych o szerokiej autonomii. W ramach tego stopniowego podboju południowej Walii, w 1107 roku król Henryk I nadał półwysep Gower Henrykowi de Beaumont, earlowi Warwick, który najechał ten obszar i natychmiast zbudował zamek w Swansea. Rozdał także ziemię na półwyspie swoim stronnikom, nadając obszar wokół Mumbles Williamowi de Londres, normańskiemu rycerzowi, który był również właścicielem zamku Ogmore. Wkrótce po otrzymaniu nowych ziem, około 1106 roku  William zbudował na wzgórzu nad Zatoką Swansea zamek Oystermouth. Ta pierwotna budowla była zapewne drewniano – ziemnym obwodem obwarowań (ringwork).
    W 1116 roku Gruffydd ap Rhys najechał półwysep Gower i spalił zamek. Normanowie odbudowali go, lecz w 1136 roku Gower został ponownie zaatakowany przez Walijczyków, tym razem przez Hwyela ap Maredudda, i możliwe, że Oystermouth został zniszczony jeszcze raz. Kolejne ataki na półwysep, tym razem Rhysa z Dehebarth, nastąpiły w 1189 i 1192 roku, chociaż zamek przetrwał w obu przypadkach. W 1203 roku angielski król Jan nadał władztwo Gower Janowi de Braose, lecz zamek Oystermouth pozostawał własnością rodziny Londres. Męska linia tej rodziny zakończyła się w 1215 roku, a zamek przeszedł wówczas w ręce Williama de Braosa. Mniej więcej w tym samym czasie zamek Oystermouth został ponownie zaatakowany przez Walijczyków pod dowództwem Rhysa Gruga i Rhysa Leunanca, sojuszników księcia Llywelyna ap Iorwertha. W 1220 roku Walijczycy zostali ostatecznie wygnani z półwyspu, a Henryk III zwrócił baronię Gower Janowi de Braose, który odbudował zamki w Swansea i Oystermouth.
    Rodzina de Braose była jednym z głównych rodów anglo-normańskich, a Oystermouth stał się pod koniec XIII wieku ich główną rezydencją. W tym czasie zamek został przebudowany, najprawdopodobniej przez Williama de Braosa, na warownię murowaną. William był potężnym magnatem na dworze Edwarda I i gościł króla w Oystermouth w 1284 roku. Służył Edwardowi w obu wojnach walijskich i szkockich, a jego znaczącym osiągnięciem było zdobycie walijskiego buntownika Williama Cragha i udział w zwycięskiej bitwie pod Falkirk w 1298 roku.
    W roku 1331 roku zamek przeszedł na Johna de Mowbray, który jako pierwszy właściciel zamieszkał w innym miejscu niż Oystermouth. Warownia popadła w ruinę i zapewne dlatego odegrała niewielką rolę w walijskim buncie Owaina Glyndŵra, który zajmował półwysep Gower między 1403 a 1405 rokiem. Przez kolejne stulecia zamek często zmieniał właścicieli, lecz nikt z nich nie podjął się jego odbudowy.

Architektura

   Zamek został wzniesiony na planie wieloboku z murami obronnymi zwężającymi się w kierunku południowo – wschodnim, gdzie znajdował się wjazd do warowni. Zabezpieczała go brama z drugiej połowy XIII wieku, składająca się z dwóch flankujących baszt podkowiastych. W porównaniu do innych podobnych konstrukcji z tego okresu (np. Caerphilly) brama Oystermouth była prostsza i mniej warowna. Posiadała tylko jedne wrota i jedną bronę, nie posiadała także bocznych pomieszczeń po bokach przejazdu. Pomieszczenia na piętrze bramy osiągalne były za pośrednictwem wejść od strony dziedzińca.
    Na trójkątnym dziedzińcu od strony północno – wschodniej znajdowała się kaplica, a północną część zajmował donżon. W XIII wieku został on rozbudowany od strony północnej co powiększyło przeszło dwukrotnie jego wielkość i zapewniło główne pomieszczenia mieszkalne na zamku. Pierwotne wejście do niego znajdowało się na poziomie pierwszego piętra, ale już w XIII wieku przebite zostało nowe wejście w przyziemiu, wokół którego wzniesiono później przedsionek. Komunikację pomiędzy kondygnacjami zapewniała klatka schodowa w północno-zachodniej części donżonu, a długi korytarz dawał możliwość przejścia do skrzydła północno-zachodniego. Główne pomieszczenie mieszkalne znajdowało się na pierwszym piętrze. Sala (great hall) znajdowała się w południowej części, a komnata prywatna (solar) na najwyższym piętrze od strony północnej. Sala mogła być otwarta na dach. Wraz z dodaniem nowych budynków wokół donżonu wprowadzono nowe drzwi, aby poprawić komunikację. W ten sposób można było z łatwością przejść do skrzydła północno-zachodniego i do kaplicy po stronie południowo-wschodniej.
    Budynek kaplicy z XIV wieku składał się z dobrze oświetlonej komnaty z kominkiem i latryną na pierwszym piętrze. Przyziemie prawdopodobnie pełniło rolę gospodarczą, a sama kaplica znajdowała się na drugim piętrze. Oświetlona była od strony dziedzińca dwoma dużymi ostrołukowymi oknami z maswerkami. Zawierała dwie przeciwległe, sklepione wnęki w północnej i południowej ścianie, wspierające przewody kominowe. W południowej wnęce zachowały się fragmenty ściennej polichromii, natomiast w południowo-wschodnim narożu kaplicy piscina.
    Pozostała zabudowa zamku to skrzydło północno – zachodnie mieszczące między innymi wiezienie, prostokątny w planie budynek przy zachodnim murze obronnym, który zapewne pełnił funkcje gospodarcze oraz prostokątny budynek po stronie wschodniej. Przy południowej kurtynie znajdował się podłużny, prostokątny budynek kuchni zamkowej.

Stan obecny

    Zamek przetrwał do czasów współczesnych w stanie dobrze zachowanej trwałej ruiny z pełnym obwodem murów obronnych i murami wszystkich budowli wewnątrz. Najbardziej rzucającym w oczy brakiem są nieistniejące już flankujące baszty bramne. Widoczne są jedynie otwory po belkach stropowych w ich tylnich ścianach. Zamek w ostatnim czasie przeszedł gruntowną renowację, dzięki której wszystkie jego części zostały udostępnione dla zwiedzających. Niestety przy okazji nie obyło się bez wstawienia modernistycznych szklano – betonowo – metalowych elementów gryzących się z zabytkową substancją. Zamek jest otwarty od 1 kwietnia do 30 września w godzinach 11:00 – 17:00.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego