Newport – zamek

Historia

    Pierwszy drewniano – ziemny zamek typu motte and bailey został wzniesiony w Newport pod koniec XI wieku, prawdopodobnie z inicjatywy Wilhelma II Rufusa. Prowadził on w tym czasie kampanię przeciwko Walijczykom lub też dostał ziemię z nadania Roberta Fitzhamona, barona Gloucester.  Ta pierwsza warownia powstała na wzgórzu Stow Hill, w odległości około kilometra od późniejszej kamiennej konstrukcji. W 1172 roku Newport zostało zaatakowane przez Iorwertha ab Owaina Gwynedda, ojca Llywelyna ap Iorwerth, ale najwyraźniej zostało odbudowane, ponieważ królewskie dokumenty z 1185 roku odnotowały wydatki na zamek.
    Robert Fitzhamon nie miał męskiego spadkobiercy, więc zamek w Newport przeszedł na własność jego najstarszej córki, Mabel Fitzhamon. Około 1107 roku poślubiła ona Roberta de Caen, który był nieślubnym synem króla Henryka I. Przed 1199 rokiem zamek był w posiadaniu księcia Jana (późniejszego króla), który otrzymał go poprzez małżeństwo z Isabellą FitzRobert, hrabiną Gloucester. W
1217 roku zamek przeszedł w ręce Gilberta de Clare, hrabiego Gloucester, który utrzymywał go do 1314 roku, oprócz krótkich okresów w 1265, podczas II wojny baronów i w 1296 po ataku Morgana Maredudd ap Llywelyna. Gilbert zginął w bitwie pod Bannockburn  w 1314 roku, a Newport przeszło na własność króla. Edward II podarował go niepopularnemu faworytowi, Hugonowi Despenser Starszemu, co spowodowało atak Rogera Mortimera, hrabiego March, w trakcie którego drewniany zamek na Stow Hill został całkowicie zniszczony.
    Drugi, tym razem murowany, zamek w Newport został wzniesiony między 1326 a 1380 rokiem przez Hugona de Audley, późniejszego earla Gloucester lub przez jego zięcia Ralpha de Stafford. Usytuowany nad brzegiem rzeki Usk kontrolował handel i ruch wzdłuż tej ważnej arterii. W 1400 roku wybuchł walijski bunt pod wodzą Owaina Glyndŵra. Powstanie szybko rozprzestrzeniło się i po 1402 roku objęło także tereny ​​południowej Walii. Zamek i miasto Newport zostało przejęte przez powstańców wraz z fortyfikacjami w pobliskich Caerleon i Usk. Newport powróciło w królewskie ręce dopiero w 1405 roku, po upadku zrywu niepodległościowego. Dokonano wówczas w imieniu Henryka IV koniecznych napraw, a wraz z przywróceniem angielskiej kontroli w południowej Walii, wznowiono jego rolę jako centrum administracyjnego. Kolejne ulepszenia przeprowadził w 1435 roku Humphrey Stafford, a po obaleniu dynastii Yorków po bitwie pod Bosworth w 1485 roku, zamek na krótko używany był jako rezydencja Jaspera Tudora, wujka Henryka VII. W posiadanie Korony powrócił w 1521 roku, ale został zaniedbany i popadł w ruinę. Niemniej garnizon rojalistów obsadził zamek w 1648 roku podczas angielskiej wojny domowej. Rok później wojska Parlamentu pod dowództwem Olivera Cromwella dokonały szturmu i zdobyły warownię. Od tamtego momentu została ona opuszczona i popadła w całkowitą ruinę.

Architektura

    Zamek został wzniesiony nad rzeką Usk na planie pięcioboku z wyraźnie dominującą wschodnią stroną, zwróconą w kierunku nadbrzeża. Część ta miała imponować i zabezpieczać ruch na rzece poprzez trzy duże wieże. Centralna wieża posiadała ostrołukowy portal bramny, poprzez który w czasie przypływu, małe łodzie miały dostęp do wnętrza. Powyżej znajdowała się sklepiona komnata ogrzewana kominkiem, prawdopodobnie używana w trakcie audiencji i do przyjmowania gości, a od strony zachodniej znajdowała się spiralna klatka schodowa. Zachodnia część wieży centralnej wysunięta była w kierunku dziedzińca i zapewne mieściła kaplicę. Wieża północna obecnie posiada dwa piętra ponad piwnicą, pierwotnie z pewnością była wyższa przynajmniej o jedno piętro. Obok niej umieszczono bramę północną. Wieża południowa posiadała trzy kondygnacje, komnaty z kominkami i latrynę. Pierwotnie była dostępna przez galerię prowadzącą z wieży centralnej. Podobnie jak wieża północna, wzmocniona była w przyziemiu wydatnymi ostrogami. Po zachodniej stronie pojedynczy mur obronny wydzielał wewnętrzny dziedziniec z zabudową umieszczoną przy wewnętrznych ścianach murów obronnych. Mieściła ona między innymi pomieszczenia gospodarcze, kuchnię i wielką salę (great hall). W południowej kurtynie muru znajdowała się kolejna brama, a całość zamku otoczona była nawodnioną fosą.

Stan obecny

    Do chwili obecnej z zamku zachowała się zrujnowana, nadbrzeżna część wschodnia, składająca się z trzech wież połączonych murem obronnym, z widocznymi oknami po przylegających niegdyś do niego budynkach. Zamek jest dziś zaniedbany, nie przystosowany do zwiedzania i zamknięty z powodu zagrożenia bezpieczeństwa zwiedzających.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego