Neath – zamek

Historia

   Pierwszy zamek w Neath został zbudowany na początku XII wieku i był drewnianą fortyfikacją w formie motte and bailey. Swą nazwę zawdzięczał rzymskiemu fortowi Nidum, założonemu w 75 roku n.e. ku ochronie przeprawy przez rzekę Nedd. Kiedy Ryszard de Grenville założył w pobliżu około 1130 roku opactwo Neath, porzucił pierwotny zamek, który prawdopodobnie został użyty przez mnichów jako źródło materiałów budowlanych.
  
Drugi zamek w Neath powstał na przeciwległym brzegu rzeki, w drugiej połowie XII wieku, z inicjatywy Roberta, earla Gloucester. Po raz pierwszy wspomniany został w 1183 roku, kiedy wymieniona była, prawdopodobnie drewniana, wieża. Wkrótce potem William de Cogan, syn Milesa de Cogana, został mianowany zarządcą (konstablem) zamku.
   W XIII wieku zamek był często nękany przez Walijczyków i musiał być odbudowywany po zniszczeniu przez Llywelyna ap Iorwertha w 1231 roku.
W 1258 roku został ponownie zaatakowany przez Walijczyków, lecz zdołał się obronić. Prawdopodobnie był już wtedy przebudowany na warownię murowaną, przez Ryszarda de Clare, szóstego earla Gloucester. W 1321 roku  został zdobyty i zniszczony przez Humphreya de Bohuna, 4 earla Hereford, podczas buntu przeciwko królowi Edwardowi II. Jego ówczesny właściciel, Hugh Despenser Młodszy przebudował go. W późniejszym okresie XIV wieku (około 1377 roku) zamek ponownie przebudowano, dodając między innymi potężną dwubasztową bramę. Zamek był użytkowany do XVII wieku.

Architektura

   Zamek z XIV wieku miał  półokrągły w planie kształt o przekątnej około 30 metrów. Po zachodniej stronie obwodu murów obronnych znajdowały się wieża podkowiasta oraz mała brama lub boczna furta. Druga wieża podkowiasta znajdowała się po wschodniej stronie obwodu, dodatkowo posiadała ona wieżyczkę latrynową. W drugiej połowie XIV wieku na miejscu zachodniej wieży i furty wzniesiona  została potężna brama, składająca się z dwóch baszt flankujących środkowy przejazd, brony, wrót i machikuł z dwoma otworami strzelczymi (tzw. mordownie). Zabudowa mieszkalno – gospodarcza zamku wzniesiona była na dziedzińcu przy wewnętrznych ścianach murów obronnych.

Stan obecny

   Obecnie najlepiej zachowanym elementem zamku jest zewnętrzna część XIV-wiecznej, dwubasztowej bramy. Ponadto zachowały się fragmenty murów obronnych, relikty wschodniej wieży i fundamenty zabudowy wewnętrznej.

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego

bibliografia:
Kenyon J., The medieval castles of Wales, Cardiff 2010.
Lindsay E., The castles of Wales, London 1998.

Strona internetowa gatehouse-gazetteer.info, Neath Castle.