Llawhaden – zamek

Historia

    Pierwszy zamek w Llawhaden w formie drewniano – ziemnego obronnego obwodu (ringwork), został zbudowany przez normańskiego biskupa Bernarda z pobliskiego St David, na początku XII wieku. Była to budowla obronna, ale i centrum zarządzania posiadłościami kościelnymi w regionie. Zamek zapewniał także odpowiednie zakwaterowanie dla wyższego duchowieństwa W 1192 roku Llawhaden zostało zaatakowane i zniszczone przez Walijczyków Lorda Rhysa, co spowodował krótkotrwałe porzucenie warowni. Kiedy zamek został ponownie zajęty na początku XIII wieku, dokonano jego rozbudowy, w szczególności zastępując drewniane obwarowania, murowanym murem obronnym.
    Pod koniec XIII wieku biskup Bek założył w Llawhaden gminę (borough), mając nadzieję na zwiększenie ekonomicznej siły osady i pobliskich terytoriów. Zamek natomiast zaczął być rozbudowywany od 1362 roku przez biskupa Adama de Houghtona. Podwyższono mury obronne, dobudowano wieloboczne wieże oraz budynki mieszkalne, a pod koniec XIV wieku nową bramę.
    Na początku XV wieku zamek został po raz ostatni obsadzony garnizonem w obliczu walijskiego buntu Owaina Glyndŵra, lecz w okresie tym miał on już niewielkie znaczenie militarne. W XVI wieku zamek podupadł pod rządami biskupa Williama Barlowa, który sprzedał ołów z dachu zamku, by zapłacić za posag jednej ze swych córek. Spowodowało to uszkodzenie reszty budynku, a w rezultacie jego całkowite opuszczenie i popadnięcie w ruinę.

Architektura

    Zamek powstały w XIV wieku na miejscu wczesnośredniowiecznej budowli, powtarzał jej z grubsza okrągły plan i wykorzystywał starszą suchą fosę obiegającą całość budowli. Wjazd znajdował się od strony południowo – zachodniej i przebiegał przez most zwodzony oraz bramę z końca XIV wieku. Była to typowa wówczas konstrukcja dla terenów Walii (Carmarthen, Kidwelly) składająca się z dwóch baszt flankujących, wzmocnionych solidnymi ostrogami w przyziemiu i zwieńczonych krenelażem. Wewnątrz dodatkowe zabezpieczenie zapewniała brona, wrota oraz otwory strzelcze w tym tzw. mordownie. Brama zapewniała także dobre warunki mieszkaniowe, posiadając parę sklepionych komnat ogrzewanych kominkami. W jej zachodnią stronę została włączona starsza, cylindryczna wieża z XIII wieku, w której umieszczono później latryny. Kolejne wzmocnienie obrony zapewniały dwie wieloboczne wieże po stronie południowej.
    Warunki mieszkaniowe na zamku zapewniało skrzydło północne. W przyziemiu mieściło ono sklepione magazyny i spiżarnie, a na pierwszym piętrze znajdowała się centralnie położona wielka sala (great hall), flankowana przez kuchnię oraz pomieszczenie służby po stronie zachodniej i komnaty prywatne po stronie wschodniej. Wejście do wielkiej sali prowadziło przez zewnętrzne, murowano – drewniane schody prowadzące z dziedzińca na pierwsze piętro.
    Po stronie zachodniej dziedzińca znajdował się budynek piekarni z końca XV wieku, a stronę południową i wschodnią dziedzińca zajmował ciąg budynków przylegających do muru obronnego.  Ponad sklepionym przyziemiem mieściły one komnaty biskupie, komnaty dla gości oraz kaplicę. Główne wejście do tego skrzydła mieściło się w wysokim, smukłym, pięciopiętrowym przedsionku, którego portal wejściowy flankowały dwie rzeźbione głowy. Na najwyższych piętrach przedsionka znajdowały się także małe komnaty. Był to najwyższy element zamku z którego roztaczał się widok na całą okolicę. Kaplica mieściła się na pierwszym piętrze budynku zaraz obok wielobocznej wieży wschodniej, w której piwnicy znajdowało się wiezienie, a w przyziemiu latryna. Komnata na pierwszym piętrze wieży mogła służyć za mieszkanie księdza, jako iż był tam kominek i latryna, lub za zakrystię kaplicy. Na jeszcze wyższym piętrze wieży znajdowała się kolejna komnata, służąca prawdopodobnie celom administracyjnym. W skrzydle południowym znajdowały się dwie główne komnaty na pierwszym piętrze i dwie na drugiej kondygnacji. Wszystkie były ogrzewane kominkami. Znajdowały się one zaraz obok wielobocznej wieży południowej zwanej Garderobianą lub Latrynową (Closet Tower). Oprócz funkcji wskazywanej przez swą nazwę, posiadała ona także małe komnaty sypialne.

Stan obecny

    Zamek przetrwał do czasów współczesnych w postaci zaawansowanej ruiny. W najlepszym stanie zachowało się skrzydło południowe z dwoma wielobocznymi wieżami i pięciopiętrowym przedsionkiem. Charakterystycznym elementem zamku jest także częściowo zachowana, zewnętrzna ściana głównej bramy zamkowej z końca XIV wieku. W gorszym stanie znajduje się skrzydło północne, aczkolwiek widoczne są jego dolne partie w tym portale wejściowe i niektóre okna. Najmniej szczęścia miała północno – zachodnia część zamku, po której murze obronnym, cylindrycznej wieży z XIII wieku i budynku piekarni z XV wieku świadczą jedynie fundamenty. Zamek zarządzany jest przez rządową agendę Cadw i udostępniony za darmo do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego