Llandaff – katedra

Historia

    Najwcześniejsza świątynia w Llandaff została ufundowana w VI wieku. Jak głosi tradycja powstała ona z inicjatywy świętego Teilo, przy brodzie na rzece Taff. Do dziś jedyną pozostałością po tej budowli jest celtycki krzyż. Budowę katedry rozpoczął natomiast w 1120 roku pierwszy normański biskup, Urban. Podstawowe prace budowlane ukończono w czasach biskupa Nicholasa ap Gwrgant, który zmarł w 1183. Katedra otrzymała wówczas wezwanie św. Piotra i Pawła oraz świętych Dubriciusa, Teilo i Oudoceusa.
   Około 1214 roku biskup Henry de Abergavenny zorganizował w Llandaff kapitułę katedralną. Wyznaczył on czternaście prebend, ośmiu księży, czterech diakonów i dwóch subdiakonów. W czasach jego następcy przebudowano fasadę zachodnią, umieszczając w niej statuę św. Teilo, a w drugiej połowie XIII wieku biskup William de Braose wzniósł kaplicę Matki Boskiej (Lady Chapel). W związku z tym musiano zniszczyć i przekształcić stare prezbiterium z czasów biskupa Urbana. Prawdopodobnie od tamtego czasu katedra znajdowała się w stanie ciągłych napraw lub przekształceń, dokonywanych w wolnym tempie. Między innymi po ukończeniu kaplicy przebudowano dwa przęsła północnej nawy prezbiterium.
    Na początku XV wieku budowla została uszkodzona w trakcie walijskiego powstania Owaina Glyndŵra. Większość zniszczeń została naprawiona, przez biskupa Marshalla w drugiej połowie XV stulecia, a w 1485 roku budowla powiększyła się o północną wieżę, ufundowaną przez Jaspera Tudora, wuja króla Henryka VII.
    Do początku XVI wieku katedra była licznie odwiedzana przez pielgrzymów, których datki pozwalały utrzymywać świątynię. Gdy w okresie reformacji pielgrzymki zostały zakazane, a pozostałe przychody zabrane, utrzymanie budynku katedry w należytym stanie nie było już dłużej możliwe. W skutek tego zaczęła ona podupadać. Dodatkowo podczas angielskiej wojny domowej w XVII wieku, katedra została opanowana przez oddziały Parlamentu. Dokonały one licznych zniszczeń i przejęły księgi biblioteki katedralnej, zabierając je do zamku w Cardiff, gdzie zostały spalone. Człowiek o imieniu Milles założył w opuszczonej katedrze tawernę, część wykorzystał jako stajnię, a obszar prezbiterium jako oborę. W 1703 roku podczas wielkiej burzy, kościół doznał dodatkowych uszkodzeń, które doprowadziły wkrótce do zawalenia wieży południowej. Pomiędzy 1720 a 1723 kolejne wichury nadwyrężyły budowlę do takiego stanu, iż z powodu zagrożenia całkowicie zamknięto zachodnie wejście do katedry.
    W 1734 roku rozpoczęto pierwsze prace nad zabezpieczeniem i odbudową świątyni pod kierunkiem architekta Johna Wooda. Przeprowadził on renowację głównie wschodniej części katedry w popularnym wówczas stylu włoskim. W XIX wieku rosnący dobrobyt diecezji umożliwił podjęcie gruntownej restauracji świątyni, którą rozpoczął w 1843 roku John Pritchard. Usunął on XVIII-wieczne dodatki oraz ukończył w 1869 roku nową wieżę południową, powstałą na miejscu zawalonej z 1722 roku. Po raz ostatni budynek katedry został poważnie uszkodzony w 1941 roku przez wybuch niemieckiej miny spadochronowej. Odbudowę dachu ze zniszczeń wojennych rozpoczął architekt Charles Nicholson, a po jego śmierci w 1949, prace przejął George Pace, kończąc je w 1960 roku.

Architektura

    Średniowieczna katedra z XII wieku została wzniesiona z kamienia z Dundry z Somerset w Anglii, oraz niektórych lokalnych materiałów jak niebieski lias, czy kamień z Sutton. Budowlę wzniesiono w formie trójnawowej bazyliki z  prezbiterium zakończonym prostą ścianą od strony wschodniej i szczytową fasadą zachodnią w formie wczesnego gotyku angielskiego.
    Około 1287 roku katedrę powiększono poprzez dobudowanie po wschodniej stronie, częściowo wtopionej w prezbiterium, prostokątnej w planie kaplicy Matki Boskiej. Nieco wcześniej, gdyż w połowie XIII wieku, wzniesiono po południowej stronie kościoła kapitularz. Powstał on jako niewielki, kwadratowy budynek, o dwóch kondygnacjach z wąskimi oknami zwieńczonymi trójliściami. W XIV wieku przebudowano okna nawy ze starszych romańskich na większe, ostrołukowe z maswerkami w stylu angielskiego gotyku dekoracyjnego. W okresie późnego średniowiecza przy fasadzie zachodniej wzniesiono dwie wieże. Północna powstała w 1485 roku, pierwotna południowa nie zachowała się do czasów obecnych, zastępuje ją wieża wiktoriańska wzniesiona w XIX wieku.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego