Grosmont – zamek

Historia

    Pierwszy, wówczas jeszcze drewniany zamek w Grosmont został zbudowany w drugiej połowie XI wieku przez normańskiego zdobywcę Williama fitz Osberna, earla Hereford. Był jednym z trzech (pozostałe to Skenfrith i White, czyli Biały Zamek) zbudowanych w tym czasie w dolinie Monnow, aby chronić trasę z Walii do Hereford. Wzniesiony został na obszarze, którego ludność była w całości walijska. Nieuchronnie bunty i powstania przeciwko normańskim zwierzchnikom, spowodowały, iż warownię szybko rozbudowano.
    Syn Williama, Roger de Breteuil, utracił zamek z powodu udziału w buncie przeciw Koronie w 1075 roku. Na początku XII wieku Grosmont był własnością anglo-normańskiego szlachcica Paina fitzJohna, ale w 1135 roku doszło do poważnej rewolty walijskiej, przez co król Stefan przeorganizował posiadłości ziemskie w marchii, przenosząc zamek Grosmont i pobliskie fortyfikacje Skenfrith i White Castle z powrotem pod kontrolę Korony, by utworzyć władztwo znane jako “Trzy zamki”. Konflikt z Walijczykami trwał nadal, a po okresie odprężenia pod rządami Henryka II w latach 60-tych XII wieku, rody de Braose i Mortimer wznowiły ekspansję w latach 70-tych. W 1182 roku Walijczycy zaatakowali pobliski zamek Abergavenny, przez co król zmuszony był do wzmocnienia zamku za pośrednictwem urzędnika królewskiego Ralpha z Grosmont.
 
   W 1201 roku król Jan nadał “Trzy zamki” rosnącemu w siłę urzędnikowi królewskiemu, Hubertowi de Burgh. Nowy właściciel oraz następnie jego syn Hubert de Burgh II,  do 1232 roku przekształcili zamek w warowną, murowaną budowlę, służącą również za rezydencję mieszkalną. W 1232 roku Hubert wypadł z królewskich łask i został pozbawiony swych włości. Zarząd zamku król przyznał swemu słudze Walerundowi Teutonicusowi. Rok później król Henryk poprowadził armię do Walii przeciwko zbuntowanemu Ryszardowi Marshallowi, earlowi Pembroke i jego walijskim sojusznikom. Rozbił obóz pod Grosmont, na który Ryszard przeprowadził nocny atak. Nie zdobył samego zamku, zmusił jednak armię królewską do ucieczki.
    W 1234 roku Hubert pogodził się z królem. Zamki zostały mu zwrócone, lecz już w 1239 roku ponownie popadł w konflikt z Henrym III. Grosmont został mu zabrany i oddany pod dowództwo Walerunda. Wykonał on część prac Huberta, w tym budowę nowej kaplicy. W 1254 roku Grosmont i jego siostrzane warownie zostały przyznane najstarszemu synowi króla Henryka, a późniejszemu królowi, Edwardowi. W 1262 zamek został przygotowany do oblężenia w odpowiedzi na atak Llywelyna ap Gruffudda na Abergavenny. Gilbert Talbot otrzymał rozkaz “obsadzenia go przez każdego człowieka bez względu na koszty “, zagrożenie ominęło jednak Grosmont.
    W 1267 roku “Trzy zamki” otrzymał Edmund, earl Lancaster i kapitan sił królewskich w Walii. Podbój Walii przez Edwarda I w roku 1282 spowodował obniżenie znaczenia militarnego Grosmont, ale w pierwszej połowie XIV wieku, pod rządami Henryka Lancastera lub jego syna Henryka z Grosmont, wnętrze zamku zostało zmodernizowane w wysokiej jakości apartamenty.
    Ostatnim militarnym epizodem w historii zamku była rewolta Owaina Glyndŵra na początku XV wieku. W 1404 roku pod murami Grosmont doszło do bitwy pomiędzy Walijczykami a zwycięskim Ryszardem Beauchampem, earlem Warwick. W kolejnym roku zamek został oblężony przez syna Owaina, Gruffudda, ale uwolniła go odsiecz wysłana przez księcia Henryka.
    W 1538 roku zamek Grosmont przestał być użytkowany, a następnie popadł w ruinę. W 1563 roku most do zamku był już zawalony i pomimo iż ściany zewnętrzne były nienaruszone, wnętrze było w stanie rozkładu.

Architektura

    Pierwotny zamek z XI wieku został zbudowany z ziemi i drewna w formie motte and bailey. Był to drewniany donżon umieszczony na ziemnym kopcu, chroniony palisadą, bądź częstokołem i suchą fosą.
    Warownia w swej ostatecznej formie składała się z zamku górnego i niewidocznego już dziś przedzamcza. Głównym elementem zamku górnego było najstarsze, bo pochodzące z początku XIII wieku, prostokątne skrzydło mieszkalne o wymiarach 29 na 9.8 metra, które stanowiło wschodnią część zamku. Na jego piętrze w północnej części mieściła się prywatna komnata sypialna (solar), dalej na południu większość piętra zajmowała wielka sala (great hall). Przyziemie mieściło magazyny i kuchnię. Do hali wchodziło się po zewnętrznych drewnianych schodach, ale służba mogła się także dostać na piętro ze spiralnych schodów w południowo-wschodnim rogu. Zarówno sala, jak i prywatna komnata posiadały kominki, a oba pomieszczenia były dobrze oświetlone. W wielkiej sali spożywano posiłki, urządzano uczty oraz przyjmowano gości.
    Południowa brama wjazdowa do zamku oraz zachodni, wielobocznie załamany i wzmocniony basztami mur obronny powstały w latach 20-tych XIII wieku. Brama była pierwotnie umieszczona w baszcie o zaokrąglonych narożach. W XIV wieku otrzymała  dodatkowo przedbramię, ochraniające drewniany most zwodzony, przerzucony nad suchą fosą. Dwie baszty po stronie zachodniej i jedna po stronie północnej miał w planie kształt podkowiasty i były podpiwniczone. W XIV wieku baszty zachodnie zostały podwyższone o dodatkowe piętro i zwieńczone krenelażem zamiast wcześniejszych hurdycji. Ich górne kondygnacje wyposażono w ogrzewane kominkami komnaty. Północna baszta wraz z położoną obok boczną furtą zostały wówczas rozebrane, a na ich miejscu wzniesiono północne skrzydło z charakterystycznym ośmiobocznym, gotyckim kominem od strony dziedzińca. Budynek ten posiadał trzy piętra z wygodnymi komnatami ogrzewanymi kominkami. Obok niego po stronie zachodniej wzniesiono nową, prostokątną basztę wysuniętą przed lico murów, prawdopodobnie by zrównoważyć ubytek starszej baszty podkowiastej. Pozostałą zabudowę stanowiły drewniane, mniejsze budynki postawione na dziedzińcu przy wewnętrznych ścianach murów obronnych. W XIV wieku część z nich została rozebrana, a część zastąpiona murowanymi. Na przedzamczu znajdował się się prostokątny spichlerz  lub stajnia.

Stan obecny

   Zamek przetrwał  do czasów współczesnych w formie trwałej ruiny. Zachowała się większość murów obronnych, dwie baszty zachodnie i zewnętrzne ściany głównego budynku po wschodniej stronie. W o wiele gorszym stanie znajduje się brama wjazdowa i baszta czworoboczna, ze skrzydła północnego pozostał jedynie komin i fragment muru od strony dziedzińca. Czytelna jest fosa zamkowa naokoło zamku. Zabytek jest pod ochroną rządową i udostępniony do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego