Dinefwr – zamek

Historia

   Zamek Dinefwr zbudowano na wzniesieniu nad rzekę Towy, ważnym szlakiem wodnym, który służył jako główna arteria komunikacyjna. Najwcześniejsza wzmianka o obwarowaniach pochodzi z połowy XII wieku, kiedy walijski kronikarz Brut y Tywysogyon poinformował, że Dinefwr został zajęty przez Rhysa ap Grufforda w 1165 roku. Był on władcą Deheubarth, obszaru rozciągającego się w południowo-zachodniej Walii, władcą na tyle silnym że mógł stawić opór anglo-normańskiej agresji. Gdy zmarł w 1197 roku, pomiędzy jego synami i wnukami wywiązał się zaciekły spór o prawo do dziedziczenia. Zamek Dinefwr był wielokrotnie przejmowany przez pretendentów, a spór trwał do 1216, kiedy zwierzchni książę Llywelyn ap Iorwerth wymusił na rodzinie ugodę. Zamek otrzymał Rhys Gryg, jeden z synów Rhysa ap Grufforda. Wżenił się on w potężną anglo-normańską rodzinę de Clare i najprawdopodobniej dokonał znacznych ulepszeń i rozbudowy w Dinefwr. Rhys sprzeciwiał się decyzji Llywelyna ap Iorwerth o złożeniu hołdu królowi Henrykowi III, co poskutkowało próbą oblężenia Dinefwr i poddaniem się Rhysa. Zamek został następnie częściowo rozebrany, prawdopodobnie w ramach porozumienia między walijskim księciem a Rhys Grygiem, jednak rozbiórka nie osiągnęła zbyt dużych rozmiarów. Po śmierci Rhysa jego ziemie zostały podzielone między spadkobierców. W 1255 roku książę Llywelyn ap Gruffudd podarował Dinefwr Rhysowi Fychanowi, następnie przekazał go Mareduddowi ap Rhysowi, a ostatecznie z powrotem Rhysowi Fychanowi. Rozgoryczony Maredudd sprzymierzył się z angielskim królem Edwardem I, któremu pomógł zdobyć Dinefwr w 1277 roku. Maredudd najwyraźniej miał obiecany zamek w zamian za pomoc, ale Edward stracił Maredudda w 1291 roku i przejął kontrolę nad zamkiem.
     Przez pozostałą część XIII wieku Dinefwr pozostawał królewskim zamkiem, dokonano wówczas licznych napraw i rozbudowano go. Został zaatakowany podczas powstania walijskiego w 1316 roku, ale uniknął znaczniejszych zniszczeń, a w następnym roku król Edward II nadał go swojemu niepopularnemu faworytowi, Hugo Despenserowi. Spowodowało to kolejny atak w 1321 roku angielskich lordów z marchii, którzy nie mogli znieść rozszerzającego się wpływu Despenserów i dołączyli do rewolty prowadzonej przez Tomasza, earla Lancaster. Bunt ten został zdławiony, a zamek wrócił do królewskiego faworyta. Ostatecznie jednak w 1326 przywrócony został Koronie, po obaleniu Edwarda II i upadku rodziny Despenserów.
     W 1403 roku zamek Dinefwr  został zaatakowany przez walijskich buntowników Owaina Glyndŵra, ale oblężenie nie powiodło się. Warownia pozostała w rękach Anglików, a gdy bunt się skończył, została naprawiona. Pod koniec XV wieku zamek był w posiadaniu Sir Rhysa ap Thomasa, który przeprowadził jego przebudowę. W 1531 roku jego wnuk, Rhys ap Gruffydd, został stracony za zdradę, a zamek został skonfiskowany przez Koronę, choć później rodzina mogła go odzyskać. W XVII wieku cylindryczny donżon zamku został częściowo zmodyfikowany na letnią rezydencję, lecz po pożarze XVIII wieku Dinefwr został ostatecznie opuszczony.

Architektura

    Zamek z pierwszej połowy XIII wieku składał się z pięcioboku murów obronnych, położonego po południowo – wschodniej części dziedzińca cylindrycznego, masywnego donżonu i wieży północnej o kształcie na planie podkowy. Z powodu XVII wiecznej przebudowy nie ma pewności jaką wysokość pierwotnie posiadał donżon, być może jedynie piwnicę i pierwsze piętro. Oryginalne wejście do niego znajdowało się na pierwszej kondygnacji, dopiero w XIV wieku przepruto portal na parterze. Wieża północna zapewne służyła tylko celom militarnych i ostrzegawczym, gdyż brak w niej kominka i latryny.
   Po przejęciu przez Anglików, zamek został znacząco rozbudowany. Po północnej stronie dziedzińca wzniesiono czworoboczny budynek wielkiej sali (great hall) i położony obok niego czworoboczny budynek mieszkalny. Był on podpiwniczony, posiadał spore, gotyckie okna, był ogrzewany kominkiem, a także posiadał przejście do wieżyczki latrynowej. Na parterze i pierwszym piętrze zapewne znajdowały się pomieszczenia mieszkalne. Budynek wielkiej sali służył natomiast jako miejsce posiłków, uczt i przyjmowania gości. Wjazd do zamku został dodatkowo obwarowany. Biegł on wzdłuż południowej kurtyny muru obronnego i kończył się na niewielkiej, czworobocznej wieży bramnej. Na wschód od zamku górnego rozciągało się ufortyfikowane murem obronnym i suchą fosą przedzamcze.

Stan obecny

   Zamek przetrwał do czasów współczesnych w postaci bardzo dobrze zachowanej trwałej ruiny z wszystkimi głównymi elementami z okresu średniowiecza. W stosunkowo najsłabszym stanie znajduje się jedynie przedzamcze. Na zamku górnym widoczne są także efekty XVII-wiecznej przebudowy, która wprowadzając wielkie okna zmieniła zwieńczenie donżonu i fasadę północnego budynku mieszkalnego. Również wielkie schody w południowej części dziedzińca są dodatkiem nowożytnym.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego