Criccieth – zamek

Historia

     Zamek Criccieth został zbudowany około 1230 roku przez Llywelyna ap Iorwertha, walijskiego księcia Gwynedd. Warownia z pewnością istniała już w 1239 roku, gdyż wtedy Gruffydd ap Llywelyn, syn Llywelyna ap Iorwertha, został tam uwięziony przez swojego przyrodniego brata, Dafydda.
     Gdy w 1240 roku  zmarł Llywelyn ap Iorwerth, angielski król Henryk III starał się umocnić swą zwierzchnią władzę nad Walią  i na mocy Traktatu z Woodstock z 1247 roku pozbawił Gwynedd kontroli nad wszystkimi krainami na wschód od Conwy. W następnej dekadzie Llywelyn ap Gruffudd podjął walkę o przywrócenie dominacji Gwynedd, ścierając się między innymi z angielskim sojusznikiem, Mareduddem ap Rhys Gryg, który został schwytany i uwięziony w zamku Criccieth. Ostatecznie Gruffudd zwyciężył, a na mocy traktatu z Montgomery z 1267 roku został uznany przez Anglików i Walijczyków. Osiągnięcie to było jednak stosunkowo krótkotrwałe, ponieważ walijski książę wszedł w konflikt z nowym królem Anglii, Edwardem I, rozpoczynając w 1276 roku Pierwszą Wojnę o Niepodległość. W jej trakcie leżący na uboczu zamek Criccieth nie odegrał znaczącej roli. Gdy w 1282 roku rozpoczęła się Druga Walijska Wojna o Niepodległość, król angielski postanowił podbić całą Walię. Criccieth został zdobyty w 1283 roku, nie zachowały się wzmianki o walkach lub oblężeniu, wiadomo jedynie iż Henryk z Greenford otrzymał w tym czasie wynagrodzenie za obsadzanie zamku angielskim garnizonem. Po walijskiej przegranej Edward I wydał znaczące fundusze na budowę łańcucha warowni zabezpieczających podbite tereny północnej Walii. Obejmowały one także remonty i modernizacje niektórych byłych walijskich zamków. W latach 1285-1292 wydano na Criccieth 353 funty, sumę wystarczającą do rozległych prac budowlanych.
    W 1294 roku Madoc ap Llywelyn rozpoczął antyangielskie powstanie, które szybko rozprzestrzeniło się na tereny większości Walii. Zamek Criccieth był jednym z wielu zaatakowanych w 1294 roku. Jednak obwarowania zamku i jego lokalizacja nad morzem umożliwiły dostarczanie zaopatrzenia przez statki z Bristolu i w konsekwencji utrzymanie przez parę miesięcy do momentu przybycia posiłków oraz zdławienia buntu (dostarczono 6000 śledzi, 550 dużych ryb solonych, 30 kwart pszenicy, 27 kwart fasoli, 20 funtów szpagatu na kusze, 50 pończoch i 45 par butów, a także 24 solone świnie i 18 serów). Uszkodzenia zamku nie są znane, ale znaczące sumy zostały wydane na jego utrzymanie w XIV wieku, w czasach rządów Edwarda II i Edwarda III. Ten ostatni nadał zamek swojemu synowi Edwardowi (Czarnemu) księciu Walii. On natomiast mianował pierwszego rodzimego, walijskiego zarządcę zamku, odkąd warownia została przejęta przez Anglików. Hywel y Fwyall otrzymał ten zaszczyt w zamian za zasługi podczas bitwy pod Poitiers w 1356 roku.
   W trakcie kolejnej walijskiej rewolty Owaina Glyndŵra, spowodowanej nadmiernym opodatkowaniem i twardymi rządami Anglików, w 1400 roku prawie cała północno – zachodnia Walia została zajęta przez buntowników, za wyjątkiem izolowanych warowni w Criccieth, Aberystwyth i Harlech. Tym razem dzięki francuskiemu wsparciu na morzu dla Walijczyków, do zamku w Criccieth nie mogło być dostarczane zaopatrzenie i posiłki. W efekcie w 1404  roku angielski garnizon poddał się, a Walijczycy zniszczyli warownię. Od tamtego momentu zamek pozostaje w ruinie.

Architektura

    Przyjmuje się iż najstarszą, walijską częścią założenia, zbudowaną przez Llywelyna ap Iorwertha, był późniejszy zamek górny. Składał się on z wielobocznego obwodu murów obronnych zamykających dziedziniec, do którego prowadziła od północy potężna brama, inspirowana budownictwem normańskim. Tworzyły ją dwie masywne baszty o kształcie podkowy, flankujące przejazd pomiędzy nimi, zabezpieczony dodatkowo broną, podwójnymi wrotami i licznymi otworami strzelczymi, w tym umieszczonymi w suficie przejazdu bramnego. Baszty bramne zwieńczony były krenelażem oraz być może hurdycjami. Na wewnętrznym dziedzińcu znajdowała się kamienna cysterna na wodę, zasilana dodatkowo niewielkim źródłem. Zabudowę mieszkalną stanowił niski, prostokątny, wystający przed mur obronny budynek po stronie południowo – wschodniej. W latach 60-tych lub 70-tych XIII wieku Llywelyn ap Gruffudd dodał do zamku obwarowane kamiennym murem południowe przedzamcze i prostokątną wieżę po stronie południowo – zachodniej.
     W trakcie angielskiej rozbudowy Edwarda I podwyższona została główna brama oraz przebudowana i podwyższona wieża południowo – wschodnia zamku górnego i południowo – zachodnia przedzamcza. Powstało również przedzamcze północne z czworoboczną wieżą umieszczoną w wysuniętym narożniku. Wieżę tą zwaną “Wieżą Machin” (Engine Tower) niektórzy badacze uznają za budowlę z pierwszej fazy rozwoju zamku, jednak w najlepszym razie powstała ona w czasach Llywelyna ap Gruffudd, a podwyższona za panowania Edwarda I. Wieża prawdopodobnie służyła za podstawę dla średniowiecznych machin oblężniczych, widać w niej także pozostałości dwóch szybów latrynowych.

Stan obecny

     Zamek zachował się w postaci trwałej ruiny z czytelnym układem wszystkich elementów obronnych. Jego najważniejszą i jednocześnie najlepiej zachowaną częścią jest główna brama zamku górnego składająca się z dwóch potężnych baszt flankujących. W dobrym stanie przetrwał także mur obronny otaczający zamek górny, z pozostałych fragmentów zachowały się jedynie fragmenty przyziemia i fundamenty. Ruiny są udostępnione do zwiedzania.

jeśli zwiedziłeś  powyższy zabytek, oceń:
[rate]

pokaż zabytek na mapie

powrót do indeksu alfabetycznego